Alweer wankelt er een regering in Pakistan

Het Hooggerechtshof wil de arrestatie van premier Ashraf wegens corruptie. Volgens de regering geniet hij immuniteit.

Net had de kwetsbare Pakistaanse democratie een bescheiden record binnen bereik: voor het eerst sinds zijn ontstaan in 1947 leek een regering haar volle termijn van vier jaar uit te kunnen zitten, zonder door de machtige generaals opzij te worden geschoven of zelf te struikelen. Maar gisteren rees er weer twijfel of de regering de parlementsverkiezingen van komend voorjaar haalt.

Het Hooggerechtshof gelastte plotseling de arrestatie van premier Raja Pervez Ashraf. Ashraf, bijgenaamd ‘Rental Raja’ omdat hij vaker steekpenningen zou hebben aangenomen. Hij zou zich als minister van Waterstaat en Elektriciteit hebben laten omkopen bij de toewijzing van contracten voor nieuwe centrales. Ook 15 andere verdachten kregen zo’n arrestatiebevel aan hun broek.

Op zichzelf kwam het niet als een grote verrassing dat het Hooggerechtshof tot zo’n stap overging. Het Hof onderzocht de zaak al geruime tijd. Wel verbazing wekte de timing: precies op de dag dat een islamitische geestelijke, Muhammad Tahirul Qadri, midden in de hoofdstad Islamabad tienduizenden betogers opriep hun kamp in de straten op te slaan tot de regering zou zijn vertrokken.

Volgens Qadri, die veel aandacht trekt met een mars door het land tegen corruptie, bestaat de regering uit dieven. Een opvatting die miljoenen Pakistanen onderschrijven. Daarom moet ze plaats maken voor een overgangsbewind met leden van de rechterlijke macht en het leger. De enige instellingen, vindt Qadri, „die functioneren en hun plicht doen”.

Sommigen klonk dat verdacht in de oren. Heeft Qadri het op een akkoordje gegooid met de generaals en het Hooggerechtshof? Onmogelijk is dat niet. Qadri gold als een groot aanhanger van de vroegere militaire leider Pervez Musharraf, die Pakistan tussen 1999 en 2007 bestuurde.

Voor Fawad Chaudhry, medewerker van premier Ashraf, lijdt het „geen twijfel” dat Qadri’s mars en het bevel van het Hooggerechtshof stammen „uit het brein van het militaire establishment”. „De militairen kunnen op dit moment interveniëren want het Hooggerechtshof heeft er de weg voor gebaand”, zei hij tegen het persbureau Reuters. Ook een meer neutrale waarnemer, de bekende mensenrechtenadvocaat Asma Jehangir, zei gisteren een „politieke samenzwering” te vermoeden.

Toch verwacht bijna niemand dat de militairen de macht grijpen. De huidige legerchef, generaal Ashfaq Kayani, heeft zich al vaak voor voortzetting van de democratie uitgesproken. Het leger heeft ook weinig te winnen bij een coup. Het geniet een goede reputatie onder de bevolking en de generaals zorgen er wel voor dat er niet wordt gesneden in hun budget. Door een coup zou Pakistan een paria in de wereld worden.

Ook is de vraag of het Hooggerechtshof onder één hoedje speelt met de generaals. De president van het Hof, Iftikar Chaudhry, speelde een hoofdrol bij de val van Musharraf (nadat die op zijn beurt had geprobeerd Chaudhry af te zetten). Maar dat het Hof weinig op heeft met deze regering is duidelijk. Ashrafs voorganger, Yusuf Raza Gilani, moest in juni onder druk van de hoogste rechters het veld ruimen omdat hij hardnekkig weigerde een onderzoek te heropenen naar uit corruptie verkregen geld, dat president Asif Ali Zardari illegaal naar Zwitserse bankrekeningen zou hebben doorgesluisd.

Sneuvelt de regering van Zardari’s Pakistaanse Volkspartij dus toch nog in het zicht van de finish of zou ze althans weer een nieuwe premier moeten vinden? Dat is de vraag. Volgens de regering geniet Ashraf als premier immuniteit voor rechtsvervolging en is het arrestatiebevel strijdig met de grondwet. Dit argument zullen de advocaten van de premier zeker gebruiken. En het zal ze vermoedelijk geen moeite kosten tijd te rekken, tot na de verkiezingen. Als het Hof wel haast met de zaak wil maken, maakt het zich kwetsbaar voor het verwijt van partijdigheid. En daarmee zou het de toch al wankele democratie in Pakistan geen dienst bewijzen.