Theorie ‘dom door joints’ komt onder vuur

De conclusie dat jongeren door zwaar blowen als volwassenen minder intelligent worden, mag niet getrokken worden. Dat schrijft de Noorse econoom Ole Røgeberg van de Universiteit van Oslo vandaag in het wetenschapsblad Proceedings of the National Academy of Sciences. Hij reageert op een spraakmakend onderzoek dat vorig jaar zomer in datzelfde tijdschrift verscheen. In de zogeheten Dunedin-studie, een langlopend Nieuw-Zeelands onderzoek, kwam naar voren dat de zwaarste cannabisgebruikers als volwassene tot 8 punten in IQ achterbleven bij een vergelijkbare groep. De onderzoekers trokken de conclusie dat de softdrug daarvoor verantwoordelijk was, omdat het effect overeind bleef als zij corrigeerden voor andere factoren als alcohol- of drugsgebruik.

Maar volgens Ole Røgeberg hebben ze over het hoofd gezien dat de zware cannabisgebruikers vaker een lage sociaal-economische status hebben. „Mensen uit kansarme milieus hebben een grotere risicofactor voor antisociaal gedrag”, zegt Røgeberg aan de telefoon. „Het gebrek aan slimme vrienden of een uitdagende baan, maakt dat zij hun intelligentie minder goed ontplooien.” Dat is voldoende om het verschil te verklaren, aldus Røgeberg.

De auteurs van de oorspronkelijke studie zijn volkomen verrast door de kritiek. Via een A4-tje dat ze online hebben gezet reageren ze op het spervuur van vragen van journalisten. „De ideeën van dr. Røgeberg zijn interessant, maar gebaseerd op simulaties”, schrijven ze. In werkelijkheid kwam slechts een deel van de adolescente cannabisgebruikers (23 procent) uit een laag sociaal-economisch milieu. In allerijl hebben ze de analyses overgedaan, en blijkt dat het effect ook blijft bestaan als ze alleen jongeren uit middenklassegezinnen in de berekening betrekken. „Onze resultaten zijn in lijn met de uitkomsten van proeven met ratten, en daar spelen scholing of sociaal-economische status zeker geen rol.”