Brits debat voor even naar Nederland

De Britse premier David Cameron houdt vrijdag in Nederland een kritische Europaspeech. Brengt hij Rutte in verlegenheid?

Den Haag - Het wordt dus vrijdag aanstaande. En het wordt dus inderdaad Nederland. De Speech van premier Cameron waar het Verenigd Koninkrijk het nu al weken over heeft. De Speech over Europa. Over onderhandelingen die moeten leiden tot een lossere band van het land met het zich al maar meer verenigende Europa. Met als sluitstuk na 2015 een brisant referendum waarin de Britten zich voor of tegen Europa kunnen uitspreken.

Waarom heeft Cameron uitgerekend voor Amsterdam – het zou gaan om de Beurs van Berlage – gekozen om tegenover een gezelschap van politici, diplomaten (ook uit Brussel) en zakenlieden zijn ideeën over Europa uiteen te zetten? In de Britse pers is de voorbije dagen al heel wat gespeculeerd. Zelf zei een woordvoerder van Cameron gisteren dat Nederland een „uitermate geschikt” land is als één van de oprichters van de Europese Unie en als land dat een sterke handelstraditie kent.

Cameron beschouwt Nederland duidelijk als een bondgenoot in zijn strijd tegen de Brusselse bemoeienissen. Beide landen strijden voor een lagere, meer moderne Europese begroting, delen hun aversie tegen een federaal Europa en kennen allebei een ‘Atlantische oriëntatie’.

In het Verenigd Koninkrijk wordt gewezen op het regeerakkoord van VVD en PvdA. Hierin staat dat Nederland de Europese Commissie zal vragen „te inventariseren, op basis van het beginsel van subsidiariteit, welke beleidsterreinen kunnen worden overgedragen aan nationale overheden”. Zelf zal Nederland daartoe „ook voorstellen doen”.

Dat is één van de dingen die Cameron ook wil. Maar volgens het nieuwe Tweede Kamerlid Michiel Servaes (PvdA), tot voor kort werkzaam als diplomaat op de Nederlandse ambassade in Londen, lezen de Britten veel te veel in deze passage. „Dat kritisch gekeken wordt naar wat in Brussel gebeurt en of zaken niet beter door de lidstaten gedaan kunnen worden, is staand beleid”, zegt hij. Zijn collega Mark Verheijen van de VVD beaamt dit. Volgens hem is het verschil dat Nederland de zaken voor de Europese Unie als geheel wil stroomlijnen, terwijl Cameron zaken voor alleen zijn land wil regelen. Hij meent dan ook dat het debat over Europa zoals dat door de Britten wordt gevoerd „onvergelijkbaar” is met dat in Nederland.

Voor de Nederlandse binnenlandse politiek is van belang of de naar verwachting zeer kritische toespraak van Cameron over Europa het kabinet-Rutte in verlegenheid zal brengen. Op Buitenlandse Zaken bestond de vrees dat Nederland met het bieden van een podium aan Cameron door andere landen in het Britse eurosceptische kamp kan worden geplaatst. En dat terwijl minister Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) er juist alles aan doet een meer pro-Europese toon aan te slaan.

Wat al helpt om dit beeld te vermijden is dat Rutte, die afgelopen weekend werd gebeld door Cameron, vanwege de ministerraad niet aanwezig zal zijn bij de toespraak.

Volgens Adriaan Schout van Instituut Clingendael hoeft Nederland zich geen zorgen te maken. „Het is puur een Brits debat waar Nederland geen enkele rol in speelt”, zegt hij.

    • Mark Kranenburg