Als je je gevoelens kent, kan je leren ermee om te gaan

Pedagoog Natalja Sarneel (39) schreef Het Potjesverhaal, een boek over gedragsontwikkeling bij kinderen. Wie inspireerden haar?

Ik was net afgestudeerd, en werkzaam bij jeugdzorg en het speciaal onderwijs in Rotterdam. Bordje op de deur: orthopedagoog. Daar zit je dan, en er wordt wat van je verwacht. Komen er kinderen, 4- tot 12-jarigen met wie je moet praten. Wat is er, vraag je. Ik doe niet normaal, zeggen ze. Wat deed je, vraag je, waarom? Weet ik niet, zeggen ze.

Gedrag is lastig te verklaren, moeilijk te bespreken. Zeker voor kinderen. Hoe leg je uit wat er is en wat je ermee doet?

Tijdens mijn postdoc in Groningen had ik twee fantastische docenten, Els van Rijn en Bas Eisenga. Van hen heb ik de metafoor van het potje. De mens is een potje dat pruttelt op het vuur, soms op uitbarsten staat. Dát kon ik gebruiken om met kinderen te praten over hun gedrag. In het boek vol potjes dat ik veel later schreef, heb ik verzuimd Bas en Els te vermelden. Dat spijt me.

Ik heb kinderen hun potje laten tekenen. Dit ben jij, dit gebeurt er binnenin, dit komt eruit: schreeuwen, lachen, huilen, slaan. Het biedt houvast, en het werkt. Het helpt bij het praten over innerlijke gevoelens: angst, agressie. Als je weet dat je die hebt, kan je ermee om leren gaan. Een rooster op het potje begrenst het gedrag.

Dan tekenden ze hun potje, papa en mama ernaast, juffen en meesters. Zo werd het verhaal steeds groter. En ze namen het mee de klas in. Zeiden ze: sorry juf, m’n rooster rammelt. Ik voel dat ik iets ga doen. Kwamen de leerkrachten naar mij voor uitleg. Kon ik het potje koppelen aan de ontwikkelingstheorie. De groepsleiding volgde, ouders, ik ging met het verhaal het land in. Het is een leuke en begrijpelijke manier om best wel een saaie theorie over te brengen. Nu ik lesgeef aan de universiteit van Maastricht, vertel ik het nog steeds.

Ik heb twee dochters, van 16 en 10, die mijn partner meebracht. Samen kregen we een dochter, nu 2, en onze zoon is zes weken oud. Al die persoonlijke ervaringen, superinspiratie! Ik kan het nu hebben over potjes in een patchworkgezin, puberpotjes, peuterpotjes, een jongetjespotje. Ik heb te maken met zindelijkheidstraining, de kinderboerderij, scouting en late overhoringen Latijn. Daar komt dus een goed boekje van.

Hans Wammes