Ventileren tegen radon en thoron

Woningen produceren schadelijke straling. En daar word je ziek van.

In woningen komt straling vrij door radon en thoron. De radioactiviteit is schadelijk voor de gezondheid. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gaat in 3.000 woningen de blootstelling aan de straling meten.

1Wat voor straling is het? Radon en thoron komen van nature voor in de bodem en in materialen van thorium- of uraniumhoudend gesteente. De gassen ontsnappen uit bijvoorbeeld muren en kruipruimten en vervallen dan snel tot andere stoffen. Daarbij komt straling vrij.

2Hoe schadelijk is de straling?Als radon en thoron vervallen, ontstaan vaste stoffen. Ze kunnen zich hechten aan stofdeeltjes. Als je die inademt, kunnen ze in longen of luchtwegen blijven plakken en daar straling afgeven. Daarvan kun je longkanker krijgen. Hoeveel mensen sterven aan deze vorm van longkanker, is niet duidelijk. Je kunt bij longkanker niet altijd eenvoudig de oorzaak vaststellen. Onderzoekers schatten het aantal doden op zo’n 800 per jaar – eigenlijk tussen de 100 en 1.200. Ter vergelijking: in 2011 kwamen in het verkeer 661 mensen om.

3Wat voor huizen zijn voor de straling gevoelig?

In principe alle woningen. De radioactiviteit wordt steeds opnieuw aangemaakt, dus of een huis oud of nieuw is, maakt niet uit. Eerdere metingen wezen uit dat radonstraling in Nederland veel lager is dan in sommige andere landen: dat komt doordat er relatief veel radon ontsnapt uit rotsbodems die hier nauwelijks voorkomen. Welke materialen wellicht beter niet meer gebruikt kunnen worden, komt na de nieuwe metingen aan de orde. Uit eerder onderzoek bleek relatief veel thoron voor te komen in stucmateriaal dat onder meer fosfogips bevatte, bijproduct uit de kunstmestproductie.

4Zijn woningen niet te goed geïsoleerd? Helpt ventileren?

Dat is volgens het RIVM voor een deel zeker waar. Woningen zijn soms potdicht en dat bevordert de luchtkwaliteit niet. Ventileren helpt zeker, stelt stralingsdeskundige Harry Slaper van het RIVM. „Ventileren is sowieso goed, dus ook voor dit probleem van radon en thoron.”

5Waarom nu dit onderzoek? In de jaren 80 waren er al zorgen over radon in huizen, dat leek toe te nemen. Tien jaar later bleek dat de hoeveelheid relatief hoog bleef, weer tien jaar later bleek de hoeveelheid radon gedaald. Nu staat vooral thoron in de belangstelling. Slaper: „We hebben lang gedacht dat thoron niet zo belangrijk was omdat de vervaltijd erg snel is. Na een minuut is van thoron nog maar de helft over. Maar misschien is de hoeveelheid thoron toch groter dan gedacht. Dat gaan we meten.”

    • Arjen Schreuder