Strijder voor een open internet

De Amerikaanse activist Aaron Swartz streed voor vrije toegang tot online informatie. In afwachting van een strafproces pleegde hij zelfmoord.

Aaron Swartz, 26 jaar. Foto AP

Vrijdagavond ontdekte een vriend het lichaam van Aaron Swartz in diens appartement in New York. De bekende computerprogrammeur en internetactivist, 26 jaar oud, had een einde aan zijn leven gemaakt. Al in 2007 verwoordde Swartz in een blog-artikel zijn gemoedstoestand. Hij omschreef zijn gevoel als „somberheid zonder reden, die ook niet met een reden verdwijnt”.

Swartz hing een celstraf van tientallen jaren boven het hoofd wegens fraude en computervredebreuk.

Hij was een groot voorvechter van Open Access, een beweging die kennis en informatie via internet wil ontsluiten voor een groot publiek. Al op zijn veertiende werkte hij mee aan de ontwikkeling van RSS, software waarmee je op de hoogte gehouden kunt worden van updates op websites. Swartz begon een studie aan Stanford, maar stopte al na een jaar om zich volledig te wijden aan het programmeren. Hij richtte een eigen bedrijf op, Infogami, dat later werd samengevoegd met de populaire nieuwssite Reddit. In 2006 werd de site verkocht aan Condé-Nast, het mediabedrijf dat ook het tech-magazine Wired bezit. Swartz werkte enige tijd voor Wired, maar stopte in 2007 wegens zijn depressie.

Swartz raakte onder meer betrokken bij Wikipedia, het Open Library-project en de ontwikkeling van creative commons-licenties, waarmee auteurs hun artikelen vrij ter beschikking kunnen stellen. Ook richtte hij de burgerrechtenorganisatie Demand Progress op. Met deze en andere actiegroepen voerde Swartz vorig jaar succesvol campagne tegen anti-piraterijwetten die de vrije toegang tot internet zouden belemmeren.

In zijn strijd voor vrijheid van informatie zocht Swartz de grenzen van de wet op. In 2008 richtte hij zijn pijlen op Pacer, een database met openbare documenten van rechtszittingen. Deze zijn publiek toegankelijk voor 10 cent per document, maar Swartz vond dat deze gratis moesten zijn omdat de database was opgezet met publiek geld.

Ook bouwde hij een programma om 20 miljoen documenten van Pacer te downloaden via publieke bibliotheken. Het Amerikaans Openbaar Ministerie onderzocht de zaak, maar ging niet over tot vervolging.

Dat liep anders bij een vergelijkbare actie van Swartz in 2011. Toen downloadde hij 4,8 miljoen artikelen van een afgeschermde database voor academische artikelen. Hij verkreeg de artikelen door in te breken in het computernetwerk van het Massachusetts Institute of Technology. Justitie zag in deze actie een poging tot diefstal. Hij werd beschuldigd van fraude en computervredebreuk en riskeerde een celstraf van 35 jaar en een boete van 1 miljoen dollar. Tijdens een rechtszitting in september zei Swartz niet schuldig te zijn.

Zijn oom Michael Wolf bevestigde het nieuws over de zelfdoding aan de media. Hij omschreef zijn neef als iemand die „betrokken was bij de wereld, die een bepaalde logica voorstond en het heel moeilijk vond als de wereld deze logica niet volgde”.

    • Eva de Valk