India werpt schaduw over eigen toekomst

De vraag naar energie zal de komende decennia verdubbelen, zo zei iemand die het kan weten vorige week. China neemt van die stijging de helft voor haar rekening. China en India samen zelfs tweederde.

Je hoeft geen snelle rekenaar te zijn om te zien dat dus slechts eenzesde van die stijgende vraag uit India komt. Nu vindt de grootste toename van energieverbruik plaats als mensen van de allerarmste bevolkingsklasse opschuiven naar de lagere middenklasse. Dat geldt ook voor de vleesconsumptie. Voorzichtige conclusie: met niet zo gek veel minder mensen dan China, lukt het India volgens de energieplanners veel minder goed om een lagere middenklasse uit de grond te stampen.

We zijn de afgelopen tien jaar opgevoed met het verschijnsel ‘Brics’ – Brazilië, Rusland, India en China, die binnen enkele tientallen jaren de hoofdrolspelers zouden worden in de wereldeconomie. De vingeroefening van Goldman Sachs die leidde tot dit fenomeen was in wezen lineair. Je zet de huidige groeivoeten van die landen af tegen die van de gevestigde landen, trekt ze door naar de toekomst, waarbij de groei langzaam afneemt richting volwassenheid. Eventueel een valuta-appreciatie erbij, en klaar: de wereld in 2020, 2030 of 2040.

Echt? Er is een eenvoudig foefje om jezelf te doordringen van de non-lineariteit van de geschiedenis. Neem elk tiental van jaren, en vraag je af hoe de wereld er tien jaar later uitzag. Zouden ze in 1960 hebben bevroed hoe de wereld eruitzag in 1970, met een loonexplosie, de jeugdrevolutie en het ontstaan van een totaal nieuwe muziek en cultuur? Wat zouden ze in 1970 hebben gedacht als je ze had verteld dat we in 1980 al toe waren aan de tweede oliecrisis, en in 1980 als je had gezegd dat tien jaar later het hele Oostblok was gedesintegreerd en de Muur was gevallen? Of in 1990, dat tien jaar later de wereld massaal mobiel belde, e-mailde en de beurzen in de ban waren van de internetrevolutie? Of, in 2000, dat in 2010 de grootste financiële crisis ooit woedde?

Afgezien van dat laatste voorbeeld zijn de meeste ‘zwarte zwanen’ cultureel of politiek. En dus nóg onvoorspelbaarder dan de economie zelf. Zelfs de wereld in 2020 – nog maar zeven jaar – is onmogelijk te voorzien. Drie jaar geleden ging niemand ervan ging dat de VS tegen die tijd waarschijnlijk onafhankelijk zijn van buitenlandse energie. En zonder nu zelf een bij voorbaat kansloze poging tot voorspellen te wagen, leidt het voorzichtig vooruitkijken terug naar India. De verschrikkelijke verkrachtingszaak daar lijkt dan misschien een incident, het zegt alles over de omgang met vrouwen, een vastgeroeste cultuur, over onbestuurbaarheid, over de verstrekkende maatschappelijke gevolgen van een mannenoverschot door selectieve abortus.

India staat nog steeds te boek als een van de grote beloften voor de toekomst. Of gaat het hier slechts om perceptie, geïnspireerd door enkele grote steden en wat moderne centra aan de kust? Geen idee. Maar het lijkt steeds linker om deze veelbelovende grafiek zomaar door te trekken naar de toekomst.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.

    • Maarten Schinkel