Extremisten dreigen gijzelaars te doden

De Nederlander Sjaak Rijke is één van de ten minste tien Westerse gijzelaars in Mali. Door de Franse militaire actie loopt hij nu groot gevaar.

Met de Franse militaire interventie in Mali zet president François Hollande het leven van ten minste tien westerse gijzelaars op het spel die door radicale moslimstrijders in het land worden vastgehouden. Onder hen is één Nederlander, de 52-jarige Sjaak Rijke. De extremisten hebben gedreigd de gijzelaars te vermoorden in het geval van een militaire interventie.

Rijke, treinmachinist van beroep, werd samen met de Britse Zuid-Afrikaan Stephen Malcolm en de Zweed Johan Gustafson in november 2011 ontvoerd uit Timboektoe door de radicaal-islamitische rebellengroep Ansar ud-Din. Daarna zijn ze overgedragen aan Al-Qaeda-in-de-Islamitische-Maghreb (AQIM).

De Arabische nieuwszender Al-Jazeera toonde in augustus vorig jaar videobeelden van de drie in Mali ontvoerde westerlingen. Ze droegen allen een baard, een gewaad en een tulband en leken in goede gezondheid. Ze riepen hun regeringen op te onderhandelen over hun vrijlating.

Vier Fransen werden in 2010 ontvoerd bij een uraniummijn in het noorden van Niger door AQIM, dat voornamelijk actief is in Mali maar ook in andere landen in de Sahara opereert. Een andere Fransman werd twee maanden terug ontvoerd door MUJWA, een aan AQIM gelieerde groep, in Noord-Nigeria.

Familieleden van de Franse gijzelaars waren bang dat de gijzelaars gevaar lopen door de Franse steun aan de Malinese regering. Maar president François Hollande hield vol dat de dreiging van militair ingrijpen de beste manier is om druk uit te oefenen op de gijzelnemers.

Hollande’s voorganger Nicolas Sarkozy zette in 2011 een operaties op touw om twee Franse gijzelaars, die in Niger waren ontvoerd, te bevrijden. Maar voordat de Franse troepen ter plekke waren, werden ze door de gijzelnemer vermoord.

Ook de bevrijdingsactie in Somalië van een Franse gijzelaar liep afgelopen weekeinde uit op een mislukking. De actie was wekenlang tot in de puntjes voorbereid, zei Hollande zaterdag. De in 2009 gevangen genomen geheim agent is volgens de Franse minister van Defensie „naar alle waarschijnlijkheid” tijdens de actie door de gijzelnemers gedood. De Somalische terreurgroep Al-Shabab houdt vol dat de agent met codenaam Allex nog leeft.

In een videoboodschap in oktober riep de ongezond ogende Allex de Franse president op om met zijn ontvoerders te onderhandelen. Maar dat was onmogelijk, verklaarde minister van Defensie Jean-Yves Le Drian. Al-Shabab eiste dat Frankrijk niet langer de Somalische regering zou steunen. „Bij dit soort operaties weet iederen dat er grote risico’s zijn”, zei Le Drian.