Electorale verrassing in Tsjechië

De Tsjechische presidentsverkiezingen hebben een verrassend resultaat opgeleverd. In de eerste ronde van de verkiezingen, vrijdag en zaterdag, haalde de conservatieve adellijke kandidaat graaf Karel Schwarzenberg bijna net zoveel stemmen als de linkse populist Milos Zeman. Met circa een kwart van de stemmen gaan beiden door naar de tweede ronde over twee weken.

Hoewel opiniepeilers van te voren hadden toegegeven dat hun polls onbetrouwbaar waren, werd het succes van Schwarzenberg niet voorzien. De minister van Buitenlandse Zaken in de huidige centrum-rechtse regering van premier Petr Necas kreeg 23,4 procent van de stemmen, tegen 24,1 procent voor oud-premier Zeman.

In de opiniepeilingen stonden de econoom en ex-premier Jan Fischer en de van top tot teen getatoeëerde kunstenaar Vladimir Franz (beiden partijloos) steeds boven hem. Fischer bleef afgelopen weekeinde echter steken op 16,4 procent, Franz kwam niet verder dan 6,8 procent.

Ook de sociaal-democratische kandidaat Jiri Dienstbier, zoon van de eerste democratische minister van Buitenlandse Zaken in Tsjechië na 1948, haalde met 16 procent meer stemmen dan verwacht. De sociaal-democraten hebben opgeroepen in de tweede ronde Zeman te steunen. De communisten, altijd goed voor 10 tot 20 procent van de stemmen, doen dat misschien ook.

Schwarzenberg, leider van de conservatieve TOP 09, heeft van de andere politieke partijen minder te verwachten. De kandidaat van de rechtse regeringspartij ODS, ooit door scheidend president Vaclav Klaus opgericht, werd met amper 2,5 procent vernederd. Schwarzenberg, die tijdens de Koude Oorlog bevriend raakte met dissident en latere president Vaclav Havel, is vooral op zichzelf aangewezen. Maar juist daarom is hij niet kansloos. Veel Tsjechen zijn de partijpolitieke chicanes beu.

Habsburger graaf Schwarzenberg, die pijp rookt en een vlinderdasje draagt, noemde zijn tegenstander een „representant van het verleden”. Volgens Zeman, die in 2007 rancuneus met de sociaal-democraten brak, gaat het in de beslissende ronde op 25 en 26 januari tussen „links en rechts”. President Klaus is heimelijk voor Zeman. Hij kwalificeerde Schwarzenberg als „links”. (NRC)