Dubbelzinnige spotprenten

De Inktspotprijs, de jaarlijkse prijs voor politieke tekeningen, wordt morgenmiddag uitgereikt. Criteria? Beeld, humor en inhoud. Uit een voorselectie van ruim 150 heeft de jury de laatste elf kanshebbers geselecteerd. Wat blijkt? De moeilijk te begrijpen spotprent wint aan populariteit.

Wielersport, NRC Handelsblad 25 oktober. Hajo (pseudoniem van Hajo de Reijger)

Slaat de neiging van journalisten te reflecteren op de eigen werkwijze nu ook over op spotprenttekenaars? Een van de 150 tekeningen die de jury van de jaarlijkse Inktspotprijs selecteerde voor de rondreizende tentoonstelling ‘Politiek in prent’ wijst daar wel op. „Lekker thuis een beetje satirisch zitten doen en maar lachen”, zette Pieter Geenen als tekst in een tekening waarin hij zelf is te zien, aan het werk, met een bewonderende dochter aan zijn broekspijpen.

Pieter Geenens samengestelde cartoons, ofwel stripjes, zijn informatief voor wie de ontwikkeling van de Nederlandse spotprent wil volgen. Kon het ooit niet helder en hard genoeg om kans te maken op de Inktspotprijs, inmiddels is een niet eenvoudig te interpreteren prent van Geenen grote kanshebber op de eindoverwinning. Want waar gaat ‘Daredevils’ eigenlijk over? Over het ontbreken, of misschien zelfs verdwijnen van maatschappelijk engagement? Kritiseert de prent een viering van onnozelheid? Misschien. Dit kan te ver gezocht zijn. De betekenis kan ook in het directe getoonde liggen: een ode aan hen die vrolijk hun leven durven te leiden te midden van alle aangekondigde rampspoed. Hiep hiep hoera voor ‘luchtige Lia’.

Onder de elf laatste kanshebbers is meer ambivalents te vinden. Zoals een cartoon van Hajo, ‘Wielersport’, uit NRC Handelsblad van oktober. Natuurlijk, dit beeld geeft de betekenis in één oogopslag prijs: jokken over doping helpt. Maar wie de titel negeert, kan er ook een mooi beeld van politieke verkiezingen in zien. Bij een close finish kan een leugentje net dat laatste noodzakelijke duwtje geven.

Minder ambivalent is de prent van Marco Lap, over het misbruik in de katholieke kerk. Maar kansrijk is die niet, aangezien Peter van Straaten twee jaar geleden al won met een knielende, blote figuur met een kruis in zijn achterste – Inktspotprijsjury’s beleven kennelijk plezier aan harde spot over de katholieke zondes.

De prenten over binnenlandse politiek laten dit jaar vooral zien dat de Nederlandse politiek te grillig is geworden voor een jaarlijkse prijs. De omhelzing van Wilders, Rutte en Verhagen lijkt nu al prehistorisch en de ‘profielschets nieuwe Job’ is vooral grappig in het licht van de afloop van de verkiezingsstrijd. Zocht de linkse PvdA-voorzitter Spekman na het aftreden van Job Cohen nog naar een leider als SP’er Emile Roemer – wat tekenaar Pluis laat zien in zijn prent – niet veel later wist Cohens opvolger, Diederik Samsom, deze Roemer vernietigend te verslaan. Geen jury die zo’n prent laat winnen, behalve als die jury een discussie wil beginnen over de houdbaarheid van de politieke spotprent. Reken daar niet op.

    • Pieter van Os