Doof en blind zijn was ondraaglijk

De zelfgekozen dood van een jonge tweeling zet het debat over euthanasie in België op scherp. ‘Ik voel mij hier als ethicus ongemakkelijk bij.’

De urnen van de broers Verbessem werden begraven in de Vlaamse plaats Putte. Foto Hollandse Hoogte

Strikt genomen is de euthanasie van de Vlaamse tweelingbroers Eddy en Marc Verbessem, waar Belgische media vandaag over berichten, geen nieuwe ontwikkeling. De euthanasie gebeurde binnen de grenzen van de wet: het feit dat de broers behalve doof ook blind werden, maakte hun lijden volgens meerdere artsen ondraaglijk.

Maar het feit dat de broers (45) samen en tegelijk euthanasie vraagden, maakt de zaak opmerkelijk. Het debat over euthanasie in België is er opnieuw door opgelaaid.

De eeneiige tweeling was doof geboren. Ze deden tot hun dood in december alles samen, ze woonden in hetzelfde appartement. Het vooruitzicht om langzaam ook blind te worden, was voor hen ondraaglijk.

Samen besloten ze dat ze wilden sterven, overigens tegen de wil van hun ouders, schrijft De Standaard. Een euthanasieverzoek werd door een eerste arts afgewezen, maar de broers zetten door en stapten naar een tweede arts, Wim Distelmans van het Universitair Ziekenhuis in Brussel. Die stemde toe na raadpleging van nog twee artsen, zoals de Belgische wet voorschrijft bij niet-terminale aandoeningen.

„Hun toestand verslechterde alleen maar en was medisch volledig uitzichtloos”, zegt Distelmans in De Standaard. Maar in dezelfde krant reageert Chris Gastmans, ethicus aan de Katholieke Universiteit Leuven, zeer kritisch. „Is dit het enige menswaardige antwoord dat wij in zulke situaties kunnen bieden? Ik voel mij hier als ethicus ongemakkelijk bij.”

„Vandaag lijkt het wel of euthanasie de enige juiste manier is om het leven te beëindigen. En ik vind dat geen goede zaak”, zegt Gastmans. Distelmans zegt daarop dat hij „negentig procent van zijn tijd en energie” in palliatieve zorg steekt. „Probeer het u maar eens voor te stellen dat u doof geboren bent en voor uw vijftigste ook nog blind zult worden.” Hij vindt dat de tweelingbroers erg veel moeite moesten doen om, na de eerste afwijzing van hun euthanasieaanvraag, bij hem terecht te komen. Hij pleit voor een automatische doorverwijzing als een eerste euthanasieverzoek wordt geweigerd.

België heeft sinds 2002 een euthanasiewet, maar euthanasie blijft omstreden, vooral in Wallonië maar ook in Vlaanderen. In 2008 veroordeelde kardinaal Godfried Danneels de zelfgekozen dood van Hugo Claus. Danneels sprak van het „zomaar uit het leven stappen”. Dat kwam de kardinaal op felle kritiek te staan van onder meer de schrijver Erwin Mortier, die op de uitvaartplechtigheid zei: „Meneer de kardinaal, schaam je”.

In 2009 ging een 93-jarige vrouw in hongerstaking toen ze geen euthanasie kon krijgen. Ze had geen terminale ziekte, maar leed aan meerdere ouderdomskwalen. Volgens sommige artsen was dat niet genoeg. Uiteindelijk kreeg ze wel euthanasie.