'Discodove' muis met prikje geholpen

Dove volwassen muizen kregen hun gehoor een beetje terug na een injectie met een stof die in het binnenoor nieuwe haarcellen laat groeien.

Inner ear hair cells. Coloured scanning electron micrograph (SEM) of sensory outer hair cells (stereocilia) from the organ of corti, in the cochlea of the inner ear. These cells are surrounded by a fluid called the endolymph. As sound enters the ear it causes waves to form in the endolymph, which in turn cause these hairs to move. The movement is converted into an electrical signal, which is passed to the brain. The V-shaped arrangement of hairs lies on the top of a single cell. Magnification: x21,000 when printed 10cm wide. Science Photo Library

Doof door de disco. De ernstige gehoorschade die voornamelijk jongeren oplopen door de blootstelling aan luide muziek is niet meer terug te draaien. Dat komt doordat de haarcellen die in het slakkenhuis van het binnenoor zitten en de geluidstrillingen omzetten in zenuwpulsen, eenmaal beschadigd, niet meer kunnen herstellen.

Of toch wel? Een groep Japanse en Amerikaanse wetenschappers onder leiding van Albert Edge van Harvard Medical School in Boston hebben nu een middel gevonden waarmee ze de groei van nieuwe haarcellen bij muizen kunnen opwekken. Dove muizen kregen door een injectie met dit middel in het slakkenhuis hun gehoor weer gedeeltelijk terug, schreven de onderzoekers vorige week in het wetenschappelijke tijdschrift Neuron.

Het team van Edge had al eerder uitgevogeld met welke stof zij stamcellen uit het binnenoor van muizen konden aanzetten zich te specialiseren tot haarcellen. Die ontwikkeling blijkt in volwassen dieren echter onderdrukt te worden door een enzym, het zogeheten gamma-secretase. Van vier bekende stoffen (eerder gebruikt als experimentele middelen tegen de ziekte van Alzheimer) bleek het molecuul LY411575 dit enzym het best te remmen. In celkweken leidde toevoeging van deze LY411575 inderdaad tot de vorming van nieuwe haarcellen.

Dit was het punt om te testen of deze stof ook in levende dieren met een gehoorbeschadiging de vorming van haarcellen weer op gang zou kunnen brengen. Het team van Edge had er zelf twijfels bij, want de structuur van haarcellen komt vrij nauw: als de cellen aan het binnenoppervlak niet heel goed op elkaar aansluiten kan er lymfevloeistof weglekken en dat leidt tot gehoorverlies.

Maar het bleek toch te lukken. Muizen die doof gemaakt waren door blootstelling aan twee uur hard geluid (116 decibel) en die een dag later een injectie kregen met LY411575 in het binnenoor, bleken na drie maanden weer haarcellen te hebben gevormd in het behandelde oor. Steuncellen in het epitheel bleken zich her en der te hebben omgevormd tot haarcellen.

Bij een gehoortest viel het resultaat nog wat tegen. De onderzoekers maten daarbij in welke mate verschillende geluidsfrequenties een reactie gaven in de hersenen. Ze bleken wel iets meer te kunnen horen dan controlemuizen, maar hun gehoor was bij lange na nog niet normaal.

Niettemin geldt het resultaat als een doorbraak, omdat voor het eerst is aangetoond dat het mogelijk is bij volgroeide zoogdieren nieuwe haarcellen te laten ontstaan. Hoewel het onderzoek nog in de beginfase zit zou het op den duur kunnen leiden tot een therapie voor ouderdomsdoofheid, waarvoor ook afstervende haarcellen verantwoordelijk zijn.