Cabaret

Zelf heb ik op Oudejaarsavond gelachen om de grap van Theo Maassen over de persoonsbeveiliging van Geert Wilders – niet omdat ik ’m zo leuk vond, maar omdat hij zo gedateerd aandeed. De grap was een oude grap, Maassen had er vooraf aan de uitzending al het hele land mee afgereisd. Het was een provocatie uit de tijd dat Wilders in sommige kringen nog gold als de aankondiging van het nieuwe kwaad, een Hitler zonder snor. In die tijd – niet lang geleden – spande het er nog om wat het nieuwe fascisme was, de groene horden van het nieuwe kalifaat of de bruine stoottroepen van de Limburgse verlosser. Dat het allebei onzin was, wisten de meeste mensen ook toen al wel, maar hoor eens, dan had je niks meer om je druk over te maken.

Theo Maassen, dat is veel gespeelde agressie

Die kwestie speelt niet meer. Sharia4Holland is niet echt een massabeweging. Wilders is zijn vervaarlijke glans kwijt. De meeste cabaretiers brachten het op Oudejaarsavond niet eens meer op hem belachelijk te maken, laat staan voor hem te waarschuwen. Voor zijn gedachtegoed is aanhang genoeg, alleen willen steeds meer mensen het niet meer uit zijn mond horen – ook zijn cabaret heeft een houdbaarheidsdatum. Zelf doet Wilders wat hij kan. Europa is weer opzijgeschoven voor de islam – dit keer de islam als een groep Marokkaanse jongens die bejaarden schopt. Ook heeft Wilders een nieuwe profielfoto op Twitter – waarop hij met open overhemd vreemd naar beneden de lens inkijkt. Het angstige vermoeden dringt zich op dat het sexy bedoeld is.

Overigens deed het hele programma van Theo Maassen gedateerd aan. Hij is nog van de harde school, het soort cabaretier dat „niemand spaart, ook zichzelf niet”, wat vooral neerkomt op veel gespeelde agressie over een samenleving waarin iedereen – heel gek – agressief doet. Onder al die woede word je geacht een ontwapenende kwetsbaarheid aan te treffen, maar die gevoeligheid blijkt vooral sentimentaliteit („ik weet het zelf allemaal ook niet”), zodat vooral de agressie je bijblijft – waarmee de cabaretier onderdeel is geworden van het probleem dat hij wil bestrijden.

Maar wat weet ik ervan.

Maassen gedateerd, Wilders gedateerd – maar het meest gedateerd was toch de horde critici die zich de afgelopen week op Maassen stortte, omdat hij onder applaus Geert Wilders dood gewenst zou hebben. Het was vooral de Generatie ’04 die zich liet horen, getraumatiseerd door de moord op Theo van Gogh, en sindsdien obsessief bloggend en twitterend over de in Nederland bedreigde vrijheid van meningsuiting en het schandelijke feit dat Nederlandse kleinkunstenaars Mohammed geen vieze pedo durven noemen. Om hun wankele wereldbeeld overeind te houden, moeten we steeds weer terug naar de Stunde Null van het islamdebat. Theo Maassen had gepleit voor omzichtigheid over de islam! Hij had opgeroepen om Wilders te vermoorden om zijn mening! Heel het sleetse cabaret van de „islamkritiek” deed zich gelden, de vereenzaamde onlineprofeten die elkaar de hele dag prikkelen met berichtjes over islamitische gruwelen – een man gooit zijn vrouw zoutzuur in haar gezicht, een vijftienjarig meisje wordt uitgehuwelijkt aan een bijna negentigjarige. Daar moeten we van Theo Maassen zeker ook onze mond over houden!

Pijnlijk was het hoe Maassen bij Pauw & Witteman moest bewijzen dat er heus grappen over moslims in zijn voorstelling zaten – zoals die over collega Najib Amhali die door Theo in een van zijn speelse fantasieën anaal gepakt werd, om hem te laten voelen wat ze in Eindhoven onder ‘Ram-me-dan’ verstaan.

Dat is het echte probleem, lijkt me. Om grappen over de islam te kunnen maken moet je gevoel voor humor hebben.

Jeroen Pauw confronteerde Maassen maar weer eens afkeurend met de rij slachtoffers van de islamitische dreigcultuur – Hirsi Ali, Sooreh Hera, Gregorius Nekschot – alsof het allemaal gisteren is gebeurd. Het is goed dat Pauw zichzelf niet om de vijf jaar interviewt. Er zou geen verschil zijn.

Je zou het niet zeggen, maar de wereld draaide na 2004 gewoon door – er is een nieuwe lichting opiniemakers, cabaretiers, politici. Er is zelfs een nieuwe generatie moslims. Zie de reacties op een artikel dat Hirsi Ali vorig jaar schreef naar aanleiding van het rumoer om de godslasterlijke geweldsfantasie The Innocence of Muslims (huh?), dat Newsweek op de cover aankondigde met de schreeuwkop Muslim Rage. Tienduizenden moslims over de hele wereld reageerden via Twitter spontaan op die stigmatisering met grappen vol zelfspot over hun vermeende woede onder de hashtag #muslimrage. Dat was een nieuw geluid, speels en ironisch, echt grappig ook.

Mogen wij dat hier ook horen?

    • Bas Heijne