Bolkestein: ik repte in ’90 al over probleem integratie, maar werd genegeerd

"De echte problemen kwamen niet aan bod." Foto ANP / Lex van Lieshout

Frits Bolkestein heeft de fractievoorzitters van andere partijen in 1990 al gewezen op de integratieproblematiek, maar hij werd genegeerd. “De hele winter werd op geen enkele wijze jegens mij een toespeling gemaakt op wat ik had gezegd.” Dat stelde de VVD-coryfee vanmiddag in Buitenhof.

Tijdens een reis naar de Sovjet-Unie zag hij in 1990 de kans om de toenmalige fractievoorzitters Thijs Wöltgens (PvdA), Ria Becker (GroenLinks), Elco Brinkman (CDA) en Hans van Mierlo (D66) ieder afzonderlijk te spreken. Als nieuwe leider van de VVD zou het besef tot hem zijn doorgedrongen dat de integratie van minderheden minder eenvoudig was dan werd gedacht.

“De slagzin van het kabinet was toen: integratie met behoud van identiteit. Ik vond dat een interne tegenspraak. (…) De echte problemen kwamen niet aan bod. Het debat werd gedomineerd door zogenaamde experts die andere opinies wegdrukten. Daar heb ik me onbehaaglijk over gevoeld.”

‘Vrij eenvoudige dingen’

Bolkestein zou de fractievoorzitters erop hebben gewezen dat het integratieprobleem zo groot is dat geen enkele partij het alleen aankan. “Ik hoopte tot een consensus te komen over hoe de integratie van de minderheden zou moeten worden bevorderd.” Bij de fractievoorzitters zou Bolkestein echter geen luisterend oor hebben gevonden. Daarom besloot hij een jaar later een opiniestuk te schrijven.

“Ik heb vrij eenvoudige dingen gezegd. Als men het nu zou lezen zou men denken: waarom heeft Bolkestein de moeite genomen dat op te schrijven, dat weten we toch allemaal? Het stuk kwam er op neer dat minderheden recht hebben op hun eigen eten, godsdienst en kleren maar niet mogen afwijken van Nederlandse fundamentele waarden. (…) Er is veel negatief commentaar op gekomen, in het bijzonder van de zogenaamde experts.”

Als oppositiepartij kon de VVD volgens Bolkestein weinig doen. “Het was beter geweest als er een gezamenlijk debat was geweest. De VVD-coryfee benadrukte dat hij niet de eerste is die het integratieprobleem heeft benoemd.

Wel zou hij het op de politieke agenda hebben gezet. Bolkestein, die 35 jaar geleden als politicus begon, publiceert zijn memoires de komende tijd in weekblad Elsevier. Hoe lang hij dat blijft doen is niet bekend.

Buitenhof van zondag 13 januari 2013: