Scheiden als de vakantie voorbij is

Sabine van Gestel (41) is familierechtadvocaat in Hilversum. Na de feestdagen is er altijd een piek in het aantal mensen dat wil scheiden. Deze keer was er extra hectiek door de nieuwe hypotheekregels. „Een nieuw stel zit nogal moedeloos aan tafel.”

Nederland, Hilversum, 09-01-2012. tbv rubriek Hollandse Dagboek, Sabine van Gestel, familierechtadvocaat/echtscheidingsadvocaat. Foto: Olivier Middendorp

Woensdag, 2 januari

7.30 uur, de mail heb ik gisteren bewust niet bekeken. In de laatste week van december was ik zo’n beetje vergroeid met mijn telefoon. Bovendien kon ik nu niets meer voor mijn cliënten doen. In onze praktijk is een enorme drukte uitgebroken nadat de Eerste Kamer vlak voor het kerstreces de Wet herziening fiscale behandeling eigen woning heeft aangenomen, die op 1 januari 2013 in werking is getreden. Door die wet moeten scheidende paren, die na 1 januari hun woning met bijbehorende hypotheken gaan verdelen, er rekening mee houden dat zij ook onder het nieuwe belastingregime zullen vallen. Dit betekent dat degene die het aandeel van de ander in het huis met hypotheek overneemt, op 50 procent van de bestaande hypotheek moet gaan aflossen, wil de rente aftrekbaar blijven.

Een ingrijpende maatregel. Aflossen of niet aflossen zal voor veel gezinnen immers bepalend zijn voor de vraag of ze de echtelijke woning kunnen aanhouden. Om toch onder het oude belastingregime te kunnen blijven, was het simpel gezegd nodig dat de ene echtgenoot vóór 1 januari 2013 van de andere echtgenoot zijn of haar deel van de woning met hypotheek kocht. Aan de slag dus.

Een aantal bemiddelingen kreeg door de aankomende belastingwetgeving net de nodige impuls om toch nog voor de jaarwisseling af te ronden. Sowieso zie je in de scheidingen iedere keer weer dat mensen graag voor de feestdagen klaar willen zijn. Een ideale tijd om te schikken.

Maar niet iedere zaak leende zich ervoor om zo’n koopovereenkomst te sluiten. De man die ik al geruime tijd bijsta maar pas na Sinterklaas zijn vrouw heeft durven zeggen dat hij van haar wil scheiden, kan haar met geen mogelijkheid uitleggen dat zij bovendien voor 1 januari de woning aan hem moet verkopen omdat hij die onder het nieuwe belastingregime nooit meer kan financieren. Dat is te veel voor haar, zij zit nog aan het begin van het scheidingsproces. Ze kan nog niet geloven dat hij wil scheiden, met therapie kan het nog goedkomen, zegt ze, waarom zou zij ondertussen de woning verkopen en waar moet zij dan heen en hoe zit het met de rest van de boedel? Allemaal zeer terechte vragen, afblijven dus. Niets aan te doen.

Bij een aantal andere scheidingen hebben we voor de jaarwisseling de benodigde overeenkomsten kunnen sluiten, waardoor gezinnen op termijn niet de echtelijke woning hoeven te verkopen. Met collega’s belden we vanaf onze vakantieadressen om het voor onze cliënten te regelen. Rituele rondedansjes zoals „als uiterste is cliënte bereid om...” werden overgeslagen. Daar was gewoon geen tijd voor. Er werd samengewerkt en zo hoort het in een scheiding.

Donderdag

De eerste mails en telefoontjes van nieuwe cliënten komen binnen. Na de zomer- en de kerstvakantie is er altijd een piek. Volgende week zal het nog drukker worden. Dan is de vakantie afgelopen en kunnen mensen zonder de kinderen rustig bellen. Althans, sinds dat Nieuwe Werken moeten meer en meer mensen zich eerst afzonderen voordat we kunnen praten. Ik prijs mezelf rijk met de prachtige kamer, voorheen atelier, in een oude kantoorvilla in de Hilversumse bossen, die ik helemaal voor mij alleen heb. Het zou ook niet te doen zijn om met mij een kamer te delen. De telefoon gaat de hele dag en de gesprekken verlopen vaak vreemd (“U zegt dat mijn cliënte zojuist met een vorkheftruck de paardentrog uit de voortuin van uw cliënt heeft getrokken en daarmee nu over de dijk naar haar huis rijdt?”).

Vrijdag

Een mevrouw wil zo spoedig mogelijk scheiden. Zij heeft gehoord van de aankomende alimentatiewetgeving en het zou toch verschrikkelijk zijn wanneer zij nog maar vijf jaar partneralimentatie gaat krijgen. Ze had gerekend op twaalf jaar. Ik leg haar uit dat wij niet zomaar een verzoekschrift bij de rechtbank indienen, dat een regeling altijd beter is, ook in haar geval, nu er bijvoorbeeld ook afspraken moeten worden gemaakt over die 50.000 euro onderwaarde in hun de echtelijke woning.

Cliënt X belt. Dat doet hij zo’n twee keer per jaar. Nu wil hij echt scheiden, maar hij is zo bang dat zijn vrouw dan met de kinderen teruggaat naar haar familie in Spanje.

Ik leg hem opnieuw uit dat dat niet zomaar kan. Dat hij samen met haar de verblijfplaats van de kinderen bepaalt en dat een rechter het over het algemeen ook niet in het belang van de kinderen zal vinden wanneer zij uit hun vaste verblijfplaats worden gehaald en door een verhuizing een van hun ouders veel minder zullen zien. Hij weet het, maar hij weet ook dat zijn vrouw door de scheiding alleen maar meer heimwee naar haar familie zal krijgen. Hij denkt er toch nog even over na.

Thuis ligt het spul nog in joggingbroek, achter een iPod of rond het Playmobil-hotel. Keetje (3 jaar) is weer eens prinses en met haar moet ik trouwen. Ze vertelt dat papa “pasta bolle Jezus” heeft gemaakt.

Zaterdag

Vrienden komen eten en ik denk na over een zitting die gaat komen. De ‘wederpartij’ is een zware jongen uit het milieu. Hoe ga ik de rechter zaken vertellen zonder dat meneer explodeert? De vorige zitting was ook al met twee parketwachten in de zaal en twee agenten voor de deur.

Zondag

Met de verfkwast door het huis. Verstand op nul. Met Chris hardgelopen. Goede voornemens.

Maandag

Een cliënt stuurt het taxatierapport van de echtelijke woning, een mooie villa hier in de buurt. Die is een paar ton minder waard dan we allemaal hadden gedacht. Ik bel de makelaar en hij bevestigt dat het op dit moment echt erg is, dat niemand op dit soort huizen zit te wachten en dat mensen, wanneer zij niet hoeven te verkopen, stil blijven zitten. Mensen die gaan scheiden worden hard geconfronteerd met dit verlies. We moeten steeds creatiever worden om dit probleem op te lossen.

Dinsdag

Een nieuw stel zit nogal moedeloos aan tafel. Ze hebben een half jaar geprobeerd via een financiële planner te scheiden. Na één gesprek moesten ze alle stukken aanleveren. Na een maand kwam de vijftig pagina’s tellende ringband met inhoudopgave, waarin alle financiële gevolgen van de scheiding al waren uitgewerkt (hoogte alimentatie, verdeling vermogen, verevening pensioen, et cetera) en toen kwamen ze er niet meer uit. De man vond dat er grote fouten in de rapportage stonden, mevrouw hield juist krampachtig vast aan de cijfers en beiden konden het niet overzien.

Het zijn onze nieuwe ‘concurrenten’, slimme jongens die waarschijnlijk een computermodel voor scheidingen hebben ontwikkeld. Ik herken de standaardteksten die ik ook in andere ringbandjes heb zien terugkomen. Het zijn ondernemers die zich nauwelijks bezighouden met de vraag wat de onderliggende belangen in een betreffende scheiding zijn om van daaruit naar een regeling te werken, maar die hun cliënten met een ringband voorzien van munitie, waarmee ieder zich weer in de loopgraven kan terugtrekken. Heel lastig om deze echtparen weer on speaking terms te krijgen. De schade is vaak groot.

Woensdag

Verbaasd het stappenplan bestudeerd aan de hand waarvan rechters per 1 april aanstaande op „eenvoudige wijze” kinderalimentatie kunnen vaststellen. Niet echt van deze tijd. Het gaat onder meer uit van de veronderstelling dat maar één ouder, namelijk de ouder waar de kinderen staan ingeschreven, de kosten van kleding, sport, zakgeld et cetera voor de kinderen betaalt. De werkelijkheid is anders. De zorg voor kinderen wordt steeds vaker gedeeld en daarvoor hebben wij allang een prima rekenmodel.

Zo lunchen met kantoor. Met crackers met kaas en augurk de laatste aflevering van Penoza bespreken.