Eindeloos creatief zijn met de wereld

Het kinderprogramma Het Klokhuis begon 25 jaar geleden met een simpel idee: wissel reportages af met drama. Die strakke formule werkt nog steeds.

Die tune – iedereen kent die tune. Tá-ta-tadada... Sesamstraat is net afgelopen en een grote groene appel komt in beeld. Eén hap eruit, nog een hap eruit; Het Klokhuis begint.

Dit jaar bestaat het NTR-programma Het Klokhuis een kwart eeuw. Vanavond wordt dat gevierd met een liveshow vol oude fragmenten en met oud-presentatoren als Jeroen Kramer, Monique Hagen en Yvon Jaspers. Een nostalgische avond, want voor velen is Het Klokhuis jeugdsentiment. Bart Meijer presenteert de show: „Ik keek vroeger zelf ook altijd Het Klokhuis – dat was vaste prik. Het is de ideale mix tussen leren en lachen.”

In 1988 zou er naast Nederland 1 en 2 een derde net bijkomen. Plaats voor een nieuw kinderprogramma. Sesamstraat was er al voor kinderen tot een jaar of zes, maar voor oudere kinderen was er geen opvolger. Ben Klokman, de toenmalige chef jeugdprogramma’s bij de publieke omroep, en Aart Staartjes gingen aan de slag met acteurs en schrijvers van de succesvolle kinderprogramma’s De Stratenmakeropzeeshow en JJ. de Bom voorheen de Kindervriend. Resultaat: Het Klokhuis.

Men wilde afleveringen maken met informatieve reportages, met daarbij dramasketches over hetzelfde thema. Reportage en drama werden als een sandwich in elkaar gezet. Die strakke formule van Het Klokhuis is al die jaren vrijwel onveranderd gebleven. En dat is ook de kracht van Het Klokhuis, denkt eindredacteur Loes Wormmeester. „Binnen dat format kun je eindeloos creatief zijn, want de onderwerpen raken nooit op – de wereld om ons heen raakt nooit op. En tegen de tijd dat dat wel zo lijkt, blijken auto’s al weer anders gemaakt te worden en kan het onderwerp in de tweede ronde.”

Vanaf april 1988 wordt het Klokhuis vijf keer per week uitgezonden, na Sesamstraat. De kijkcijfers zijn stabiel: gemiddeld 300 tot 400.000 in de wintertijd en in de zomertijd – als de kinderen ’s avonds nog buitenspelen – zo’n 200.000. „Het Klokhuis is zo’n succes omdat het het enige programma is dat iets durft uit te leggen”, zegt Wormmeester. „Het is een algemene aanname dat uitleggen saai is, dat kinderen alleen amusement willen. Maar dat is gewoon niet waar. Er is behoefte aan een vrolijke manier van leren over de wereld. De emotie van ‘hé, dat wist ik nog niet’, is heel prettig. Zowel voor kinderen als voor volwassenen.”

Meekijkende volwassenen zijn er genoeg. „Kinderen vinden niks leuker dan samen met hun ouders tv kijken”, zegt Wormmeester. „Maar als je als ouder Kabouter Plop moet kijken word je daar niet blij van. Meekijken met Het Klokhuis vinden ouders meestal wel leuk.”

Want hoewel 8+ de doelgroep is, is Het Klokhuis niet kinderachtig. Wormmeester: „Als volwassenen zeggen: ik vond er niks aan maar ik denk dat mijn kind het wel leuk vond, dan zijn we niet geslaagd. De kwaliteit die wij nastreven is die van de boeken van Roald Dahl of Annie MG Schmidt. Er zit een gelaagdheid in die kinderboeken die ook voor volwassenen interessant is.”

Bart Meijer is nu zo’n 7,5 jaar presentator. „Ik zet geen raar hoog of belerend toontje op omdat ik voor kinderen presenteer”, lacht hij. „Daar geloof ik niet in. Kinderen zijn slimmer dan iedereen denkt. Ik ga nooit door de knieën. Ik ben geen vader of moeder, maar een buurjongen.” Het vaste ritme van reportage en drama in één programma is wereldwijd uniek. „We hebben wel eens afleveringen ingestuurd voor internationale wedstrijden”, vertelt Wormmeester. „Dan kregen we de reactie: drama erin? Wat raar!”

Toch bonden juist de vaste drama-karakters de kijkers aan Het Klokhuis – zoals de vieze kok, gespeeld door Gijs de Lange. De Lange is vanaf het begin bij Het Klokhuis betrokken. „Het grootste verschil tussen de sketches toen en nu, is dat we vroeger alles in de studio draaiden”, vertelt hij. „In de studio speel je maar in één richting, als naar een theaterzaal. Dat geeft een wat ouderwetse feel. Nu draaien we op locatie; dan kun je vanuit alle hoeken filmen.”

Een ander verschil: er mag sinds een paar jaar niet meer gevloekt worden in de scènes. De Lange: „De inhoud is wat beschaafder nu. Maar dat scheldverbod is misschien ook niet meer interessant – iedereen zegt toch alles al op Twitter of Facebook.” De vieze kok is er ook al een jaar of zes niet meer. De Lange: „Hij was op. We hadden in die keuken ongeveer alles wel in de pan gedaan wat mogelijk was.”

„Kinderen zijn de afgelopen jaren niet veranderd”, denkt presentator Meijer. „Maar het mediagebruik van kinderen wel. Alles moet nu sneller, anders is het saai.” Wormmeester beaamt: „Als je oude afleveringen terugkijkt, valt vooral op dat het tempo onwaarschijnlijk laag ligt. De presentator komt aanfietsen. Hij zet zijn fiets weg. Hij loopt naar binnen. Hij geeft zijn jas af. Alles in één shot. Het tempo ligt nu drie keer zo hoog. Maar, alles is een golfbeweging: misschien maken we over 25 jaar weer slow television.”

En die tune? Dat is al 25 jaar de compositie van Harry Bannink. Alleen wordt hij nu wat sneller afgespeeld dan vroeger.

Het Klokhuis jubileumshow, Ned. 3, 17.45

    • Maite Vermeulen