Publieke tv: meer VPRO, minder TROS

Meer drama, documentaires en nieuws. Minder sport, amusement en human interest. Dat is de publieke omroep vanaf 2014. Zo wil de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) de bezuinigingen van het kabinet opvangen.

Waarom zou André van Duin geen publieke omroep zijn, zegt Peter Kuipers, en Paul de Leeuw wel? TROS-directeur Kuipers is woedend. „Wij zijn de grootste omroep van Nederland, we trekken de meeste kijkers en dan zouden onze programma’s moeten verdwijnen? Het is een grote schande.”

Kuipers reageerde gisteravond, tijdens de nieuwjaarsreceptie van de publieke omroep, behoorlijk ontstemd op de plannen van de raad van bestuur van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO). Die vindt dat Hilversum veel scherpere keuzes moet maken in de programmering. Alleen dan kan de omroep de bezuinigingen opvangen die Hilversum vanaf 2015 treffen. En kan de omroep zijn publieke karakter behouden.

Meer documentaire, drama en journalistieke programma’s. Minder amusement, sport en human interest. Dat wil Henk Hagoort, bestuursvoorzitter van koepelorganisatie NPO. „Wie met minder geld alles wil doen, doet alles half. Met de prioriteiten die ik vanavond heb genoemd, willen wij onze impact garanderen. Ook na de bezuinigingen.”

De omroepen moeten de komende jaren fors bezuinigen. Het vorige kabinet schrapte vanaf 2015 al 200 miljoen euro op de mediabegroting van circa 900 miljoen. En het nieuwe kabinet doet daar vanaf 2017 nog eens 100 miljoen bovenop. Zo raakt Hilversum in enkele jaren een derde van zijn budget kwijt.

De bezuinigingen van Rutte-I denkt de omroep nog te kunnen opvangen door efficiënter werken en fusies. En kijkers zullen meer herhalingen zien, meer buitenlandse aankopen en langerlopende series die per aflevering ook langer duren.

Maar de nieuwe bezuinigingen dreigen de programmering in het hart te raken, aldus Hagoort. Daarom moet de publieke omroep kiezen. Niet door in te grijpen op de topinkomens van sommige bestuurders en presentatoren, waarover deze week opnieuw commotie is ontstaan. Ook niet door sommige doelgroepen uit te sluiten, want de publieke omroep is er voor iedereen en is „een onmisbare verbindende kracht in de Nederlandse samenleving”. Nee, Hagoort wil inhoudelijk kiezen: wat past er bij de publieke taak? En wat niet?

Het is voor het eerst dat de NPO zich zo stellig uitlaat over de vraag hoe Hilversum de bezuinigingen in de programmering moet opvangen. Hagoort noemde gisteren vijf genres die „zoveel als mogelijk” worden ontzien bij de reorganisatie. De omroepen zouden zich vanaf 2014 moeten toeleggen op journalistiek, Nederlands drama en documentaire, kinderprogramma’s, kennis en cultuur en evenementen als de intocht van Sinterklaas, Koninginnedag en de wedstrijden van Oranje. Deze genres tonen volgens Hagoort bij uitstek de maatschappelijke waarde van de publieke omroep. Je kunt er wat van leren, ze zeggen iets over je eigen omgeving, ze verbinden Nederland.

„Zenders als Nickelodeon en Disney brengen een stortvloed aan buitenlandse animatieprogramma’s”, aldus Hagoort. „Maar voor Klokhuis en de Taarten van Abel moet je bij de publieke omroep zijn. En om de problematiek uit je eigen klas in je eigen buurt te herkennen, moet je naar SpangaS kijken.”

De NPO wil niet per direct met alle programma’s buiten de prioriteiten stoppen. „Maar de klappen van de bezuinigingen in de programmering van sport, human interest en amusement zullen wel zwaarder zijn.” Onder human interest verstaat de koepelorganisatie onder meer medische programma’s en titels als Spoorloos.

Maar onduidelijk bleef gisteravond welk amusement en welke sport dan zou moeten verdwijnen. Van Duin? Of De Leeuw? De eredivisie? Of de Champions League? Alleen de wedstrijden uitzenden en minder voor- en nabeschouwingen? Hagoort, baas van de netmanagers die in overleg met de omroepen de uitzendschema’s samenstellen, weigerde man en paard te noemen.

Maar tijdens de receptie gisteren in Studio 2 vielen vooral titels van TROS-programma’s. De muziekfeesten op het plein bijvoorbeeld en de verborgen camera van Bananasplit zouden niet langer passen bij Hagoorts idee van een scherper geprofileerde omroep. „Hagoort is een lakei van Den Haag”, aldus een boze TROS-directeur Kuipers. „De staatssecretaris zegt dat de publieke omroep er is voor alle zeventien miljoen Nederlanders. Maar het is blijkbaar erg moeilijk rekening te houden met de kijker in Oost-Groningen die fan is van Frans Bauer.” Volgens Kuipers gaat „elitair Nederland” nu bepalen wat de kwaliteit is die de publieke omroep moet bieden.

Iedereen die de publieke omroep beticht van elitair gedrag kaapt de discussie, reageert Hagoort boos. „Zo ontneem je de omroep de kans zich in de breedte te blijven ontwikkelen en de vergroot je het risico dat we alles maar half gaan doen.” Ook de EO en de TROS kunnen volgens hem drama maken of documentaires. Kuipers is niet overtuigd. „De VPRO is blij, dat zegt genoeg.”

VPRO-directeur Lennart van der Meulen, tevens voorzitter van het college van omroepdirecteuren, liep gisteren inderdaad te glunderen op het omroepfeestje. Hij prees de raad van bestuur die „aan het goede uiteinde van de warboel in Hilversum is begonnen met de belijdenis dat alleen een excellente publieke omroep levensvatbaar is”.

Maar de daad moet nog bij het woord worden gevoegd, zei Van der Meulen al dinsdag op zijn eigen receptie. „Hoe mooi de voornemens ook klinken... Een omroep die kwaliteitsjournalistiek brengt, hoogstaand drama en documentaires, inspirerende kennis en cultuur, sterke kinderprogrammering en evenementen die ons met elkaar verbinden. Het lijkt de VPRO wel.”