Een pandabeer als een unieke echtgenote

Anne Tyler: Afscheid voor beginners. Vert. Aleid van Eekelen-Benders. Cargo, 222 blz. €18,90 ****

Een gestorven echtgenote die terugkeert uit het dodenrijk voor praatjes en ommetjes met haar man? Is dat niet sowieso al een gegeven om bij een lezer de wenkbrauwen te doen fronsen? Binnen het oeuvre van de Amerikaanse schrijfster Anne Tyler, dat gekenmerkt wordt door een mild en kleinsteeds realisme, lijkt het een recept voor een literair misverstand.

Lees toch maar door, zou ik zeggen. Afscheid voor beginners is dan misschien niet een roman van het kaliber The Accidental Tourist of (vooral) Dinner at the Homesick Restaurant, het is toch weer Pulitzer-winnaar Anne Tyler op haar bijna-best. De roman, zoals vrijwel alles van Tyler gesitueerd in een hedendaags maar toch bijna tijdloos Baltimore, draait om Aaron Woolcott, een merkwaardig ouwelijke dertiger met een dubbele handicap: hij is halfzijdig verlamd en gaat door het leven met een stok, die hij, met een blijmoedige opzet, overal vergeet. Ook stottert hij, maar dat weigert hij eveneens als een echte handicap te zien. Hij heeft wat ‘verschillen’, vindt hij zelf.

Aan zijn huwelijk met Dorothy Rosales komt een einde door een bizar ongeluk: ze wordt verpletterd door een boom die op hun huis valt. Maar dat huwelijk werd toch al door zijn omgeving, en dan met name zijn oudere zuster Nandina, als hopeloos mismatched beschouwd. Ze vindt dat Dorothy ‘de sociale vaardigheden van een pandabeer’ heeft. Man en vrouw schelen veertig centimeter in Aarons voordeel, ‘als we elkaar omhelsden raakten we elkaar overal op de verkeerde plaatsen aan.’ Ze is acht jaar ouder, ‘kan nog geen ei koken’ en interesseert zich niet voor Aarons bezigheden. Toch vindt hij haar ‘een unieke vrouw’.

Die bezigheden behelzen het bestieren van een kleine uitgeverij, een familiebedrijfje dat na een kwakkelend bestaan als vanity press een toverformule vindt in een reeks Beginners-boeken (waarnaar ook de titel verwijst). Soep voor beginners, Maandbegroting voor beginners: laat het maar aan Tyler over om hier juist niet een dodelijke satire van te maken, maar alles te beschrijven met de naar het vileine neigende humor die haar beste werk kenmerkt.

Al even vilein gaat de schrijfster om met de adviezen voor rouwverwerking die Aaron te verstouwen krijgt – totdat blijkt dat de verschijningen van de dode Dorothy eigenlijk niets meer zijn dan zijn eigen aanzet daartoe.

Het boek heeft een opmerkelijk probleemloos happy end dat in handen van bijna elke andere schrijver sentimenteel zou zijn. Bij Anne Tyler vloeit het, in deze heerlijke kleine roman, vrij organisch voort uit Aarons schijnbaar gezapige en toch zo ongewone persoonlijkheid.