De Wever groeit als held van Vlamingen

De Belgische premier Elio Di Rupo verdedigde gisteren uitspraken van de koning over het populisme. De Vlamingen begrepen zijn uitleg niet.

Queen Fabiola of Belgium, wife of late King Baudouin of Belgium, attends the church of Laeken in Brussels, in this Friday Dec. 4, 2009 file photo. Queen Fabiola is facing widespread accusations she is trying to shield some of her fortune she will leave behind from the tax man _ a move that is going over very poorly as her people struggle through tough economic times. (AP Photo/Thierry Charlier, File) AP

De Vlaamse christen-democraten en liberalen kunnen het niet uitstaan, maar ze kunnen er ook niets aan veranderen: steeds weer gaat het in de Belgische politiek over de Vlaams-nationalistische N-VA van Bart De Wever. Hij trekt hun kiezers weg, maakt de Franstaligen kwaad en groeit daardoor als de held van Vlaanderen. Het is al jaren zo, maar nu De Wever burgemeester is geworden van Antwerpen domineert hij de Belgische politiek nog meer.

De christen-democraten en liberalen hoopten dat de Vlaamse kiezers zouden zien hoe verantwoordelijk zij zijn – omdat zij waren gaan meedoen aan de regering van de Franstalige socialist Elio Di Rupo, na de eindeloze politieke crisis van 2010 en 2011.

Maar wie heeft het in België over de begroting? Waarom is er zo weinig aandacht voor dat er deze winter voor het eerst in jaren géén crisis is in de opvang van vluchtelingen?

Het gaat in de Belgische politiek al wekenlang over de kersttoespraak van koning Albert, die zijn land waarschuwde voor populisme en een vergelijking maakte met de jaren dertig – en daarmee vast en zeker de N-VA bedoelde.

Er zijn felle discussies over het cordon sanitaire voor het extreemrechtse Vlaams Belang dat aan het afbrokkelen is – datzelfde cordon zou de N-VA de afgelopen jaren juist groot hebben gemaakt, omdat gefrustreerde Vlaams-nationalistische kiezers de oplossing nu bij De Wever zoeken. En er wordt druk gedebatteerd over confederalisme: de N-VA heeft bedacht dat dát nagestreefd moet worden voor het land. Maar wat is het precies?

„Je ziet in Vlaanderen de verkramptheid over de N-VA”, zegt de christen-democratische senator Rik Torfs. Hij vindt dat zijn eigen partij CD&V zou moeten erkennen dat ze in het verleden te veel een machtspartij was en nu de essentie van de sociale welvaartsstaat wil verdedigen. „De N-VA demoniseert nu de Franstaligen, maar in een onafhankelijk Vlaanderen zullen er door die partij nieuwe profiteurs worden ontdekt. Wij moeten onszelf onderscheiden door de zwakken te beschermen.”

Het extreemrechtse Vlaams Belang ziet een ander gat in de markt: het separatisme. De N-VA zou daar nu niet meer op uit zijn. „Voor een echte anti-establishmentpartij tegen het voortbestaan van België”, zegt Filip Dewinter van Vlaams Belang, „kun je nu weer alleen bij ons terecht. De Wever is aan het verburgerlijken en collaboreert met de traditionele partijen.”

Volgend jaar zijn er alweer verkiezingen: regionaal én voor heel België. De Vlaamse liberalen zijn van partijvoorzitter gewisseld, Vlaams Belang ook, de christen-democraten hopen dat Kris Peeters, minister-president van Vlaanderen en bijna net zo populair als De Wever, voor de partij kan redden wat er te redden valt.

Dan zou het politieke debat wel dringend van onderwerp moeten veranderen. De christen-democratische partijvoorzitter Wouter Beke was geïrriteerd over de aandacht voor de kerstboodschap van de koning. En nog meer over een interview dat Di Rupo vorige week gaf aan een gratis krant: daarin noemde hij de N-VA „zeer gevaarlijk”. Volgens de andere Vlaamse partijen was dat een cadeautje voor De Wever. Beke zei: „Gaan we aan een verkiezingscampagne beginnen van anderhalf jaar?”

In het Belgische parlement onthulde premier Di Rupo gistermiddag wie koning Albert in gedachten had gehad bij zijn kersttoespraak over populisme: de extreemrechtse partijen in Hongarije en Griekenland. Maar geen Vlaming die hem geloofde. „We wisten niet dat zijn toespraak ook in die landen werd uitgezonden”, zei de fractievoorzitter van de N-VA. Bij de christen-democraten klapte niemand mee toen Di Rupo klaar was met zijn uitleg, bij de liberalen waren het er maar een paar.

„We zitten nu in één hoek met Di Rupo”, zegt Rik Torfs. „Hij is de zetbaas van deze regering.” En hoe Di Rupo ook zijn best heeft gedaan om Vlaanderen te leren kennen en zijn Nederlands te verbeteren, volgens Torfs begrijpen de Vlamingen hem nog steeds niet – door zijn ‘Latijnse stijl’ van veel woorden en emotie.

In Franstalig België groeit de ongerustheid over Vlaanderen: als er scheuren komen in het cordon sanitaire zou er een grote, rechtse alliantie kunnen ontstaan. „De Franstaligen zien in Vlaanderen een politiek landschap dat ze zelf niet kennen”, zegt politicoloog Kris Deschouwer van de Vrije Universiteit Brussel. „Nationalisme is in Wallonië verdwenen, extreemrechts krijgt er geen poot aan de grond en dan wil de grootste Vlaamse partij ook nog het land laten exploderen.”

Want confederalisme betekent volgens hen niets anders dan het einde van België. Zo zei Di Rupo het ook in het interview waarin hij uithaalde naar de N-VA. Deschouwer denkt dat Di Rupo oprecht kwaad was – en gelijk heeft: voor de eenheid van België is de N-VA gevaarlijk.

Ook met de kersttoespraak was volgens Deschouwer niet veel mis. „De koning zegt elke keer ongeveer hetzelfde, maar de N-VA-strategie is om alles op de spits te drijven. Dat kan ook over het weer gaan: de winters waren vroeger minder koud. En dan bedoel je: toen was de N-VA nog klein.”

    • Petra de Koning