Brandende ogen en loodzware benen

Bij de Australian Open wacht de tennistop extreme hitte. Remedie: ijs op de liezen en bij het wisselen van baanhelft een koelvest aantrekken.

De Argentijn Del Potro afgelopen woensdag tijdens een oefentoernooi in Melbourne. Foto Reuters

Roger Federer en Novak Djokovic zijn vanaf komende maandag niet eens de meest gevreesde tegenstanders op de Australian Open. De tennisprofs zullen met voorspellingen van tegen de veertig graden Celsius allereerst de strijd tegen de verzengende hitte moeten zien te winnen. Gevaren als oververhitting, uitputting en kramp liggen op de loer. „Het voelde alsof mijn benen tweehonderd kilo wogen”, verzuchtte de Chinese tennisster Na Li deze week na een partij in Sydney.

Verhitte tennissers moeten vaak opgeven. Het overkwam Michaëlla Krajicek in 2006 in de derde ronde op Melbourne Park tegen de Française Amélie Mauresmo. De destijds zeventienjarige Nederlandse barstte door maag- en hoofdpijn in tranen uit en trok zich terug. „Ik had het gevoel dat ik moest overgeven, kon de bal niet eens meer zien, doordat mijn ogen zo brandden”, zei ze na afloop.

De Nederlandse deelnemers Robin Haase, Igor Sijsling, Kiki Bertens en Arantxa Rus zijn nu ingeseind door bondsarts Babette Pluim. „Het is vooral een kwestie van een goede voorbereiding”, zegt Pluim. „Op tijd naar Australië vertrekken. Als je in de voorbereiding eerst een ander toernooi speelt kun je wennen.”

Oud-tennisser Richard Krajicek beaamt de woorden van Pluim. „Ik ging altijd half december al naar Australië, want de feestdagen interesseerden me niet zoveel. Je hebt als tennisser altijd minimaal een paar dagen nodig om aan de hitte te wennen”, stelt de Wimbledonkampioen van 1996. „Ik kan me nog wel herinneren dat ik in Melbourne op het centre court trainde met Todd Woodbridge en er na een half uur mee kapte. Het was zestig graden of zo. Ik trok het gewoon niet meer. Wat dat betreft zijn de toppers die de komende week ’s avonds onder een dak mogen spelen zwaar in het voordeel.”

De profs die tot de bijbanen zijn veroordeeld, moeten volgens bondsarts Pluim voorzorgsmaatregelen nemen. „Tennissers die niet fit zijn komen eerder in de problemen”, legt ze uit. „De internationale volleybalbond deed onderzoek naar spelen in de hitte. Slechts één speler had zich met kramp teruggetrokken. Die bleek ervoor ziek te zijn geweest.”

Het is volgens Pluim zaak te voorkomen dat de lichaamstemperatuur tijdens een partij te veel stijgt. Boven de 41 graden kan er serieus gezondheidsgevaar ontstaan. Organen kunnen dan onherstelbare schade oplopen. „Het is dus belangrijk dat het lichaam afkoelt. Tijdens een partij gebeurt dat door te zweten. En drinken helpt. Daarbij kun je ook zout gebruiken”, aldus Pluim. „Verder kunnen tennissers tijdens wisselbeurten koelvesten aantrekken. Of handdoeken met ijsblokjes op de liezen en polsen leggen. Daar zitten de grote bloedvaten vrij oppervlakkig.”

Zo probeerde Richard Krajicek zich ook af te koelen. „En telkens weer nieuwe gripjes om de rackets, tegen het zweet. Ik heb nooit aan een infuus gelegen, ken wel jongens die dat deden. Ik dronk heel veel voor de wedstrijd. Tijdens de wedstrijd niet, dan krijg je zo’n klotsende maag. En ik gebruikte magnesiumpillen.”

Bondsarts Pluim stond talloze malen langs de baan om tennissers onder tropische omstandigheden bij te staan. „Ik heb één keer jaren geleden bij een Nederlands kampioenschap voor junioren meegemaakt waarbij een jongen overal kramp kreeg. Toen werden mensen langs de kant wel even zenuwachtig. Gelukkig liep het niet uit de hand zoals ooit bij een Davis-Cupduel tussen India en Zweden. Een paar Zweedse tennissers moesten toen in het ziekenhuis worden behandeld.”

De organisatie van de Australian Open hanteert tijdens het toernooi een Extreme Heat Policy. Daarbij wordt niet alleen naar de temperatuur gekeken, ook naar de luchtvochtigheid. Partijen worden in extreme omstandigheden in principe alleen na een gespeelde set onderbroken. Bij vrouwen- en juniorenwedstrijden kan na de tweede set een pauze van tien minuten worden ingelast. Bij het mannentoernooi bestaat die mogelijkheid niet. „De spelersvakbond van de mannen [ATP] vindt dat omgang met de omstandigheden bij het spel hoort”, verduidelijkt Pluim.

De verschillende spelersvakbonden en de internationale tennisfederatie gaan in 2013 een onderzoek instellen naar het spelen bij verschillende temperaturen. Volgens Pluim lopen tennissers minder risico’s dan andere sporters zoals hardlopers die langdurig achter elkaar in beweging zijn. „Het is natuurlijk een voordeel dat tennissers pauzes kunnen nemen”, zegt de bondsarts. „Rolstoeltennissers met een dwarslaesie zijn wel een risicogroep. Die hebben een verstoorde warmteregulatie.”

De KNLTB gaat met de Britse tennisbond, in samenwerking met de afdeling Fysiologie van het UMC Nijmegen, de verrichtingen van de rolstoeltennissers volgen. Die krijgen een temperatuurpil waardoor de lichaamstemperatuur constant wordt gemeten. Want de KNLTB wil voorkomen dat Nederlandse rolstoeltennissers van de hitte verliezen.

Met medewerking van Bart Hinke

    • Koen Greven