'Bijna de helft van al het voedsel wordt weggegooid'

De aanleiding

„Ongeveer de helft van al het voedsel dat wereldwijd wordt geproduceerd, wordt ook weer weggegooid”, kopte de Volkskrant gisteren op de website. Ook nu.nl berichtte dat „tussen de 30 en 50 procent van al het voedsel dat in de wereld wordt geproduceerd, eindigt in de prullenbak”. Via Twitter werden wij verzocht deze uitspraak onder de loep te nemen.

Waar is het op gebaseerd?

De media die dit nieuws brachten, baseren zich op het pas verschenen rapport Global Food. Waste not, want not. Dit werd opgesteld door het Britse Institution of Mechanical Engineers. In het rapport worden grote zorgen geuit over de grootschalige verspilling van voedsel wereldwijd. Voor de cijfers over verspilling halen de onderzoekers verschillende eerdere onderzoeken aan.

En, klopt het?

Het rapport waar het nieuwsbericht op is gebaseerd, stelt: „Food waste on a global scale represents up to 50% of food production every year.” Daaruit is de uitspraak afgeleid. De term food waste hebben de Nederlandse media dus vertaald als ‘voedsel dat wordt weggegooid’.

Dat is kort door de bocht. In die 50 procent zitten meer elementen die ervoor zorgen dat het voedsel uiteindelijk niet gegeten wordt, dan ‘weggooien’ alleen. Een deel van de verliezen vinden al plaats tijdens het stadium van de oogst – weeromstandigheden, gewasziekten en ongedierte kunnen delen van of zelfs hele oogsten ongeschikt maken voor consumptie. Dit speelt vooral in minder ontwikkelde landen.

Ook bij de opslag van voedsel gaat veel verloren. Wederom is hier een groot verschil tussen rijkere landen en ontwikkelingslanden. Ter vergelijking: in Australië verpietert ongeveer 0,75 procent van het graan in opslag, in Ghana ging in 2008 ongeveer de helft van alle opgeslagen maïs verloren. Transport is ook een heikel punt: met name voedsel dat constant gekoeld moet blijven, gaat vaak verloren in landen met gebrekkige logistiek en wegplanning.

Deze verliezen zijn niet hetzelfde als ‘weggooien’. Het gaat hier niet alleen om voedsel dat niet op het bord van de consument wordt bezorgd, maar om de onbedoelde gevolgen van natuur, slechte logistiek en gebrekkige technische voorzieningen. Dat wil niet zeggen dat deze verliezen niet aan menselijk falen te wijten zijn. Betere opslag en het transport zouden veel schelen.

Het weggooien van bruikbaar voedsel heeft binnen het totaalcijfer van 50 procent wel een substantieel aandeel. Met name in de rijkere landen is dit aan de orde van de dag. Waar er minder onbedoeld verloren gaat in de productie wordt er des te meer bewust weggegooid. Het gaat hier onder meer om eetbaar voedsel dat niet voldoet aan bepaalde (uiterlijke) kwaliteitsstandaarden en dus nooit in de schappen belandt of om die reden zelfs niet geoogst wordt. Dit valt allemaal onder ‘weggooien’, want het is eetbaar voedsel dat bewust nooit gegeten wordt. Over hoe groot dit opzettelijke aandeel is in de totale voedselverspilling geeft het rapport geen eenduidige cijfers.

Consumenten hebben er een aanzienlijk aandeel in. Van al het voedsel dat uiteindelijk de schappen van de supermarkt bereikt, verdwijnt in de rijkere landen volgens het rapport 30 tot 50 procent thuis in de prullenbak. Dat is onder meer te wijten aan gebrekkig begrip van verpakkingsaanwijzingen als ‘tenminste houdbaar tot’. Stellen dat het ‘weggooien’ alleen al „de helft van het voedsel dat wereldwijd wordt geproduceerd” kost, gaat echter te ver.

Conclusie

Uit onderzoek blijkt inderdaad dat tussen de 30 en 50 procent van het voedsel door verspilling nooit gegeten wordt. Het gaat hier echter niet alleen om ‘weggooien’. Het grootste gedeelte bestaat uit onbedoelde gevolgen van natuur, slechte logistiek en gebrekkige technische voorzieningen, met name in minder ontwikkelde landen. Al met al beoordelen wij de bewering als half waar.

    • Thomas Rueb