Aan opa’s hand door de historie

Agave Kruijssen, Martine Letterie en Janny van der Molen: Over vroeger en nu. Ploegsma, 494 blz. € 49,95. 10+

Een nobel plan: de historische canon vervatten in toegankelijke verhalen voor kinderen. En slim, want met een goed en spannend verhaal komt geschiedenis tot leven. Maar ook hondsmoeilijk: de vijftig ‘vensters’ van de canon bieden nou niet allemaal het sprankelendste materiaal. Maak maar eens boeiende personages van Desiderius Erasmus en Willem Drees, en vertel maar eens op een leuke manier over De Stijl of de Statenbijbel.

Drie kinderboekschrijfsters die zich vaker met historisch en cultureel erfgoed bezighouden – Agave Kruijssen, Martine Letterie en Janny van der Molen – waagden zich eraan, maar hun boek Over vroeger en nu laat te wensen over. Om te beginnen door de opbouw: elk van de vijftig onderwerpen wordt ingeleid met een feitenbombardement waarin meestal net te veel en net niet de goede informatie staat. De biografische inleiding van amper anderhalve bladzijde over Rembrandt noemt bijvoorbeeld wel de namen van Jan Lievens, Pieter Lastman, Hendrik Uylenburgh en Hendrikje Stoffels, maar maakt niets duidelijk over het historische belang van Rembrandt: een vreemde keuze.

Daarna volgt telkens een verhaal van een bladzij of acht. Soms was het erg zoeken naar een spannende intrige: in het hunebed-verhaal zoekt en vindt een jongetje in het bos een grote steen – tja. Maar er zitten ook geslaagde verhalen tussen, zoals dat over de eerste Nederlandse zin ‘Hebban olla vogala...’, waar de mijmeringen van een monnik ook een sociaal-economisch en religieus tijdsbeeld geven. Het verhaal over de Max Havelaar is ook slim verteld: vanuit het oogpunt van een Multatuli-gezinde politicus biedt het verhaal behalve een historisch snapshot ook de belangwekkende context.

Die context komt er in veel gevallen matig vanaf, wat met de gekozen vorm onvermijdelijk lijkt. Dat is toch problematisch, als je de canon recht wilt doen.

Dan liever twee ‘opa’s’ die je aan de hand nemen en door de geschiedenis loodsen, zoals Benno Barnard en Geert van Istendael doen in Een geschiedenis van België. De informatiedichtheid is soms zo hoog dat je de glazige blikken van hun ‘kleinkinderen’ al voor je ziet, maar de opa-vertelt-stijl van Barnard en Van Istendael is niettemin soepel en charmant. Ze vertellen de geschiedenis van nul tot nu, zodat je na lezing precies weet wat de Guldensporenslag ook alweer is, waar de ‘leeuw van Vlaanderen’ vandaan komt en hoe het er in 1830 aan toeging. Het mag dan niet altijd even spannend en ‘leuk’ zijn, maar toch: van zo’n ouderwets boek kun je ook nog steeds wat leren.

Benno Barnard & Geert van Istendael: Een geschiedenis van België. Atlas Contact, 303 blz. € 24,95. 11+

    • Thomas de Veen