44,7 miljoen boeken

Het gaat slecht met het boekenvak, altijd gaat het slecht. En als het goed gaat, gaat het ook slecht. Is er sprake van miraculeus verkopende titels, dan heet het dat het vak lijdt aan ‘bestselleritis’– alsof verkoopsucces een ziekte is en geen zegen. Verkoopt het zogeheten ‘betere boek’ goed, dan wordt het ‘toch niet gelezen’ en zal het wel ‘op de salontafel’ liggen. En gaat het echt slecht, dan bevestigt dat wat ‘iedereen’ al dacht.

De verkoopcijfers van boeken lopen terug, zo blijkt uit de top-100 met de best verkochte boeken van het afgelopen jaar van de CPNB.

Hét succes van dit jaar staat op het conto van één auteur, E.L. James, met titels op de nummers 1, 2, en 3. Ook in het bioscoopvak hangt niet zelden de jaaromzet af van één James Bond-film of een andere hoogst commerciële hit, al dan niet bij verrassing. Niemand die daar op neerkijkt, integendeel, er wordt op gespeculeerd en mee gerekend.

Met James’ Vijftig tinten grijs en de twee vervolgen kochten tienduizenden lezers een boek. Daarover smalen is net zo min op zijn plaats als gnuiven over de verkoop van de biografieën van voetballers René van der Gijp (4) en Andy van der Meijde (9). Deze boeken boren een niet-lezend publiek aan. Laat het boekenvak zijn best doen om ze vast te houden. Paulien Cornelisses taalboeken (5 en 16) zijn grappig en toegankelijk, maar de massa die ze koopt waagt zich óók aan serieuze vertogen over de Nederlandse taal.

En wat is slecht? In 2007 werden ruim 45 miljoen boeken verkocht, 4,6 procent meer dan in 2006. De 44,7 miljoen van dit jaar is zo slecht nog niet. Dat valt dus mee. Door de crisis spendeert het publiek voorzichtiger en dat heeft ook zijn weerslag in de boekhandel. De nieuwe Jamie Oliver wordt maar eens een jaartje overgeslagen. Maar niet door iedereen: deze week staat hij op nummer 5. En soms verslikt het boekenvak zich in een overspannen voorspelling. Zo verwachtte het veel van de eerste volwassenenroman van J.K. Rowling, auteur van de Harry Potter-reeks. Maar het vergat dat een deel van het beoogde publiek dat boek direct in het Engels zou lezen. Wellicht aangeschaft als e-book, bij een buitenlandse internetboekhandel. Niet in Nederland, want daar kosten e-boeken bijna net zoveel als een papieren boek. Daar zit ruimte, dat moet anders.

Net als de rest staat het literaire boek onder druk. Maar de nieuwe Geert Mak is weer een bestseller (op 6) en de romans van Tommy Wieringa (11) en A.F. Th. van der Heijden (13) ook. Nogal wat literaire schrijvers en nonfictievertellers zijn sterren. Dankzij hun persoonlijkheid, maar toch ook echt in de eerste plaats dankzij de attractie van hun boeken.