Vakantie in Zuid-Afrika: 40 doden per dag

Zomervakantie in Zuid-Afrika betekent een slachting op de wegen. In vijf weken vielen er 1.465 verkeersdoden.

Direct na de tolpoort op de snelweg N1 rijden bestuurders in een fuik van de politie. „Mag ik u rijbewijs zien”, vraagt een agent in burger aan een familie met caravan. Na een goedkeurend knikje mogen de reizigers weer verder.

De afgelopen weken werden wegversperringen en snelheidscontroles in Zuid-Afrika opgevoerd. Dit is broodnodig. Jaarlijks is het land goed voor zo’n 14.000 verkeersdoden. Een groot aantal daarvan valt tijdens de vakantietijd in december en begin januari. Dit jaar ging het om zo’n veertig doden per dag.

Oorzaken zijn vooral te hard rijden en overmatig alcoholgebruik. Bij 60 tot 65 procent van de ongelukken is alcohol in het spel. Ongelukken worden niet alleen veroorzaakt door dronken chauffeurs, maar ook door dronken voetgangers die roekeloos oversteken of over de weg zwalken. Bij 40 procent van de ongelukken zijn voetgangers betrokken.

In 2008 stelde het Ministerie van Verkeer als doel het aantal ongelukken in de vakantietijd te halveren van 1.260 naar 630 doden. Maar controles en billboards met slogans om veilig te rijden hebben niet geholpen. Toch wil Ashref Ismael van het Ministerie van Verkeer niet spreken over het falen van de campagne. „Het zijn de weggebruikers die falen. Tachtig procent gedraagt zich niet.”

De Wereldgezondheidsorganisatie van de VN zei een paar jaar geleden al dat Zuid-Afrika goede plannen heeft, maar dat het probleem ligt in het afdwingen van de maatregelen. Gedurende het jaar gebeurt het grootste deel van de verkeerscontroles met camera’s. Dat is weinig effectief omdat een fractie van de Zuid-Afrikanen hun boetes betaalt. In Pretoria en Johannesburg toonde een steekproef aan dat 9 procent betaalt.

Meer blauw op straat om overtreders direct te pakken is nodig maar ook moeilijk, zegt het ministerie van Verkeer. Het ministerie zegt 17.000 agenten te hebben om 750.000 kilometer aan wegen te controleren. Daarvan werken 8.000 agenten in de steden terwijl veel ongelukken juist op het platteland gebeuren. Velen zijn bovendien niet enkel verkeersagent maar zijn ook belast met het aanpakken van criminaliteit.

Om rijden onder invloed tegen te gaan, roept de non-profit organisatie LeadSA op om dronken bestuurders aan de schandpaal te nagelen. De organisatie deed een proefproject in de provincie Westkaap waarbij ze overtreders met naam in de krant zetten en wil dat dit nationaal beleid wordt.

Yusuf Abramjee van LeadSA zegt dat de cultuur van drinken en rijden vooral is ontstaan omdat Zuid-Afrikanen denken dat ze ermee weg kunnen komen. „Niet alleen is er te weinig blauw op straat. Als je gepakt wordt, is het vaak mogelijk om agenten steekpenningen te betalen.”

Uit een vorige week gepubliceerd onderzoek bleek dat ook smeergeld wordt betaald om wagens op de weg te houden die eigenlijk niet meer door de Zuid-Afrikaanse variant op de APK heenkomen. Er zouden zo’n 200.000 auto’s rondrijden die eigenlijk afgekeurd hadden moeten worden. En bij sommige rijscholen kun je een rijbewijs kopen zonder examen te doen. Dit alles maakt van Zuid-Afrika’s wegennet een van de gevaarlijkste ter wereld.