Per ongeluk een plaat gemaakt

Voor hiphopartiest Junte ‘Sticks’ Uiterwijk (30) was 2012 het jaar waarin hij zich na een moeilijke periode artistiek herpakte. Met als kwalitatief hoogtepunt de de plaat Stick Bukowski.

23 februari 2012

„Ik heb een klotejaar achter de rug”, vertelt Junte ‘Sticks’ Uiterwijk (30) begin 2012 in grand café Public in Zwolle. „Ik heb een tijd niet gerapt. Ik begon me aan te trekken wat mensen van me vonden en twijfelde over mijn muziek. Ik vroeg me af of het nog goed genoeg was.”

Het leven als muzikant begon na tien drukke succesjaren op werk te lijken, zegt Sticks. Nadat hij een goeie baan had verloren bij radiostation Fun-X, en persoonlijke tegenslagen waar Sticks „uit respect voor mijn omgeving” niet op wil ingaan, verloor hij de grip.

„Mijn hobby is muziek maar die raakte ik kwijt. Ik piekerde veel, dronk te veel... Soms begon het drinken in de studio om half twaalf ’s middags. Je ziet jezelf afglijden. De shows die ik deed waren halfbakken. En er staat bij elk podium een fles whisky klaar... Als je jezelf niet op tijd een schop onder de kont geeft, ga je de bietenbrug over.”

Sticks was er helder over: 2012 moest het jaar worden van een harde reset in de loopbaan van de meest productieve kwaliteitsrapper van Nederland. Hij is drijvende kracht achter platenlabel Fakkelteitgroep, de man achter de schermen bij onder meer Rico, Typhoon, Zo Moeilijk en Freez en de spil van groepen als het voormalige Opgezwolle, Opgeduveld en Fakkelbrigade.

„Ik ben nu op het punt dat ik niet langer hoef te bewijzen dat ik de beste rapper van Nederland ben”, zegt Sticks in februari in het café, terwijl hij een tosti eet en rode wijn drinkt. „Ik heb nieuwe prioriteiten. Ik had het moeilijk maar voel me nu extra fris; ik ben er sterker uitgekomen.”

Het wordt een vol jaar, belooft hij. Zijn EP Microphone Colossos 2, met producer Kubus, en zijn optreden in Ali B Geeft Antwoord zijn begin 2012 een schot voor de boeg. Er staan albums op stapel van Sticks met producer Henning, van rapper Freez en vele anderen.

Op zijn telefoon laat Sticks een lijst persoonlijke doelen zien die hij zich voor 2012 gesteld heeft. Hij wil solo op tour langs zalen en festivals. Prijzen winnen. Aan de slag als dj. „Me toeleggen op één sport en daar goed in worden.” En naar het Duitse kasteel Neuschwanstein dat hij op de hoes van een Poolse cd heeft gezien. Hij is laatst voor het eerst in jaren op vakantie gegaan, met zijn vriendin. Dat deed hem goed.

„Ik zit altijd in de studio, en dan ben je ineens aan het kajakken in Frankrijk. Daar kon ik weer ademen. Denken: wat maakt het uit als een album niet zoveel succes heeft als mijn platen met Opgezwolle. Ik wil mensen dit jaar laten zien dat ik er weer ben. Maar ik wil ook meer genieten.”

27 april 2012

„Door deze muziek ben ik weer joints gaan roken”, vertelt Sticks twee maanden later, onderweg naar het stadion van PEC Zwolle. Uit zijn autospeakers klinken de ontspannen klanken van Jemoeniemoeilukdoenomnix, een op G-Funk geïnspireerd album dat hij met Henning opneemt. Centraal thema op de plaat is de crisis, zegt Sticks. „Veel maten van me krijgen geen werk meer.”

In het stadion speelt PEC Zwolle de laatste wedstrijd van het seizoen. Ze zijn al gepromoveerd naar de eredivisie. „Maar ik wil wel dat ze winnen”, zegt de rapper nadat hij, met de kampioenssjaal om zijn nek, vanaf de viptribune naar het veld vloekt wanneer een speler een bal slap inschiet. Sticks komt van kleins af aan bij de voetbalclub. Hij was er ooit ballenjongen en bracht begin dit jaar een speciaal clublied uit dat de supporters in de rust zingen.

Tijdens de wedstrijd vertelt Sticks dat afgelopen week een jeukend moedervlekje in zijn nek is weggehaald. „Het wordt nu onderzocht. Het zal wel niks zijn maar zoiets haalt je toch uit de gang van zaken – SCHEIDS! Krijgt ’ie nou ROOD voor die handsbal?” De rapper staat op en roept: „Dat is toch helemaal niet in de sfeer van de wedstrijd!”

Na afloop laat Sticks in zijn auto nummers horen van een nog geheim samenwerkingsproject met twee andere rappers die net als hij lesgeven op de Herman Brood Academie in Utrecht, en ook tot de top van de Nederlandse hiphop behoren: Winne uit Rotterdam en Jiggy Djé uit Amersfoort. Sticks vertelt dat de rappers op dinsdagen na het lesprogramma de studio induiken. Op de nummers die hij laat horen – „niemand kent ze nog” – stuwen de rappers elkaar naar grote hoogten.

Later die nacht stuurt Sticks een aantal sms’jes. Het project met Winne en Jiggy Djé past bij zijn nieuwe benadering van hiphopmuziek, schrijft hij onder meer. Hij zoekt naar samenwerking in plaats van de in hiphop ingebakken competitiedrang. „Het is een kwestie van manoeuvreren tussen al die egoporno.” En in de volgende sms: „Tegelijkertijd moet dit weer dat Sticks-jaar worden en ik ben op weg. Wie joint is welkom maar ik ben in versnelling.”

28 juni 2012

We spreken Sticks bij het concert van rapper Nas uit New York in de Melkweg in Amsterdam. Hij is naar het concert gekomen met Winne en Jeremy ‘Moon’ Waterloo, het hoofd van de rapopleiding van de Herman Brood Academie en als producer de drijvende kracht achter het nieuwe samenwerkingsproject.

Ze vertellen dat ze, met Jiggy Djé, net een weekje naar de Ardennen zijn gegaan om nummers op te nemen. „We moesten even weg van alles”, zegt Sticks. „In de Ardennen zaten we heel de dag op elkaars lip. We begonnen met een kopje koffie en keken wat er kwam.”

23 augustus 2012

Vandaag brengt Sticks de single Sticks 2012 uit. Het is een nummer waarin hij, net als in de gesprekken met deze krant, beschrijft hoe hij 2012 tegemoet treedt: „Zodra je de lotto wint. Zou je nog naar je baan gaan? Of zeg je fok die shit ik laat het voor vandaag want ik haat ’t. Dat is mijn standaard, mijn maatstaf. Wat verdient mijn aandacht? Wat is hoofdzaak, bijzaak, dat is daadkracht! Ik moest beseffen, ik ben tevreden. Voelde dat plekje, moedervlekje, wordt weggesneden. Onderzocht, zal wel niks zijn, ben ongetwijfeld gezond. Ik nam het vanzelfsprekend, toch de wake-up call neem ik op.”

11 september 2012

In de ochtend geeft Sticks les aan de Herman Brood Academie. Hij leert zijn studenten een professionele tijdlijn op te stellen voor hun muziekprojecten. Bij hem zijn de plannen na het weekje Ardennen omgegooid. Het werkte aanstekelijk, vertelt Sticks in een kantoor dat is volgeplakt met posters uit hiphopmagazines. „Er is daar niets in de buurt dus je zit met zijn vieren helemaal in de zone.”

Tijdens een tweede ingeplande week, ditmaal in het vakantiehuis van Kees de Koning, drijvende kracht achter platenlabel Top Notch, konden Winne en Jiggy Djé op het laatste moment niet. „Dus hebben Moon en ik in drie dagen samen een EP opgenomen”, zegt Sticks bijna schouderophalend. „We waren er toch.” Met de ruime platenkast van De Koning als bron voor samples, brouwden ze een plaat waarin hun liefde voor hiphopcultuur centraal staat; de gloedvolle Stick Bukowski EP, vernoemd naar de schrijver in wiens no-nonsense, recht-toe-recht-aan-stijl Sticks zichzelf herkent.

De ongekend losse en ontspannen toon van de plaat is het resultaat van zijn vakanties in de zomer van 2012, naar België, Frankrijk en Zwitserland, denkt Sticks. Die reizen trokken hem los van de race waar hij voor zijn gevoel jarenlang in zat. „Ik ben rustiger geworden over mijn muziek. En wil me verbreden. Ik heb een kort verhaal geschreven voor Das Magazin over dystopie. Ik sta in een sportblad als ambassadeur van PEC Zwolle. Ik wil ook een ander publiek bereiken.”

Aan het begin van de avond geven Winne, Jiggy Djé, Moon en Sticks in de studio van de Academie een eerste interview over hun nieuwe project. Ze laten diverse nummers horen, zoals Hooggeleid, dat volgens Winne gaat over „drie rappers met hypotheken die de balletjes zo jongleren dat ze van de muziek kunnen leven”. Wat opvalt aan de muziek zijn de sterke concepten. Het is volwassen hiphop op hoog niveau, met aandacht voor levensvragen, humor en nuance.

12 oktober 2012

Een maand later is Sticks bij de release van verzamelaar FTG4 van zijn label Fakkelteitgroep in Hedon, Zwolle, de controleur. Hij regelt dat genoeg cd’s bij de ingang liggen, dat iemand ingezet wordt voor het verkopen van de merchandise en dat iedereen op tijd heeft gesoundcheckt.

Nadat hij een biertje heeft getapt in de kleedkamer, vertelt Sticks in een leeg kantoor dat hij middenin het proces zit om zijn label – een imprint van Top Notch – „in goed overleg” te verzelfstandigen. Dat proces gaat van een onderzoek dat hij liet uitvoeren naar de kwaliteit van de website („vernietigend”), tot het zoeken naar een eigen kantoor en studioruimte in Zwolle.

De rapper twijfelt soms of hij „over vijf jaar nog op het podium wil staan. Ik heb zoveel gedaan, wat kan ik daar nog aan toevoegen?” Tegelijk blijft hij zichzelf pushen. „Ik heb elf platen gemaakt. Toch roep ik in februari tegen jou dat er dit jaar nog een reeks platen bij komen. Ik moet schaken. Mijn soloplaten zijn ook belangrijk voor het label, die maken het merk sterker. Maar ik voel me meer ontspannen, nu. Ik heb de afgelopen maand geen rap geschreven. Ik weet nu dat ik een week weg kan en het dan vanzelf komt. Vroeger schreef ik elke dag maar zo obsessief is het niet meer.”

27 november 2012

Tijdens het afsluitende gesprek in sushi-restaurant Bon Sai in Amersfoort, kijkt Sticks tevreden terug op 2012. Het vlekje was „loos alarm, gelukkig” en de reacties op de Stick Bukowski zijn erg lovend. Het voelt, zegt Sticks, alsof hij dit jaar een nieuwe werkmethode heeft ontdekt, waardoor hij muziek weer ervaart zoals in het begin. „Deze plaat is per ongeluk tot stand gekomen en juist daarom zo goed. We hebben er niet bij nagedacht.”

Het is een last van zijn schouders. „Omdat wat ik doe – het schrijven van rapjes – niet meer zo belangrijk voor me is. Het hobbyisme is terug. We zaten in dat huis urenlang platen te checken en daarna schreef ik mijn teksten in één keer op, zonder krassen.”

Sticks voelt zich schuldig over platen die niet zijn verschenen. Zoals zijn eigen album met Henning waar hij de eerste gesprekken erg vol van was. „En Freez werkte voor zijn nieuwe EP met Spinvis samen, heel bijzonder. Ik moet daar meer tijd in steken. Ik ben te veel rapper geweest en te weinig labelbaas.”

Van de persoonlijke doelen die begin dit jaar in zijn telefoon stonden, heeft Sticks er veel niet gehaald: de festivals, de tour, de prijzen. Hij is wel als dj aan de slag gegaan, en voetbalt en tennist. Naar Neuschwanstein moet hij nog, maar hij is niet eerder zo vaak op vakantie geweest. Veel albums waar hij het over had, liggen nu klaar voor 2013, net als een reeks nieuwe releases en het project met Winne en Jiggy Djé. Hij zit lekker in zijn vel, zegt Sticks. „Ik zie mezelf nu wel mooi oud worden in hiphop. Juist omdat ik gestopt ben met het idee dat ik altijd de beste moet zijn.”

Optredens Sticks & Moon: 25/1 Hedon Zwolle, 26/2 De Hossel, Brugge, 1/3 Vera Groningen, 27/3 Paradiso, Amsterdam. Inl. fakkelteitgroep.nl(De auteur van dit stuk, Saul van Stapele, is genomineerd voor de Pop Media Prijs die vrijdag op het popfestival Noorderslag in Groningen wordt uitgereikt.)

    • Saul van Stapele