Geest van Chávez regeert nu Venezuela

De inauguratie van Hugo Chávez wordt uitgesteld tot hij weer beter is. Hij blijft Venezuela regeren vanuit een ziekenhuisbed in Havana. Aanhangers vullen nu de leegte.

Afbeelding van Hugo Chávez op een altaar in Caracas. Zijn aanhangers eren hem massaal nu zijn ziekbed in Cuba zijn inauguratie vandaag onmogelijk maakt. Foto Reuters

Vandaag wordt een dag vol joelende mensenmassa’s, wapperende vlaggen en vurige toespraken in Venezuela. De inauguratieceremonies van hun socialistische president Hugo Chávez staan altijd garant voor een nationaal volksfeest. Alleen is het feestvarken er niet. Chávez ligt in een ziekenhuis in Havana, vechtend tegen de longinfectie die hij opliep na alweer de vierde kankeroperatie in Cuba, vorige maand.

Het volksfeest gaat door, maar de werkelijke inauguratie van Chávez is voor onbepaalde tijd uitgesteld. Het onderstreept de ernst van zijn ziekte. Als het maar enigszins had gekund was de 58-jarige oud-militair opgekalefaterd om vanaf het balkon van het presidentiële paleis in Caracas zijn trouwe aanhangers toe te spreken. Net zoals hij deed in de warme nacht van 7 oktober na zijn overwinning in de presidentsverkiezingen.

Maar Chávez en zijn socialistische partij hebben de afgelopen veertien jaar zoveel macht opgebouwd dat ze zich niet laten ontregelen door deze tegenslag. De socialisten in de regering, het parlement en het Hooggerechtshof werkten deze week samen aan een even brutale als eenvoudig oplossing: de inauguratie wordt uitgesteld tot Chávez is opgeknapt. Hoe lang dat duurt weet niemand.

De zwakke Venezolaanse oppositie kan niet anders dan toezien en herhalen dat er volgens hun uitleg van de grondwet bij een gemiste inauguratie binnen dertig dagen nieuwe verkiezingen moeten worden uitgeschreven. Oppositieleider Henrique Capriles, die in oktober de presidentsverkiezingen ruim verloor, zei woensdag dat Venezuela geen monarchie is, waar leiders hun eigen termijn en opvolging bepalen.

De volksvertegenwoordiging van Venezuela, de Nationale Assemblee, had toen al het besluit aangenomen om de inauguratie van de president op te schorten. „President Chávez, deze eerwaardige Assemblee gunt u alle tijd die u nodig heeft om te herstellen van uw ziekte”, zei de net herkozen parlementsvoorzitter Diosdado Cabello, een partijgenoot.

Ook het Hooggerechtshof biedt geen weerstand. Gisteren zei de voorzitter van het Hof, dat wordt gedomineerd door sympathisanten van Chávez, dat er geen wettelijk bezwaar is tegen het uitstel van de inauguratie. Het Hof gaf geen gehoor aan de oproep van de oppositie om Chávez ‘tijdelijk afwezig’ te verklaren, zodat het presidentschap de komende drie maanden zou overgaan naar parlementsvoorzitter Cabello.

De kring rond Chávez profiteert van een onduidelijkheid in de Venezolaanse grondwet. In principe moet een president op 10 januari worden ingezworen door de Nationale Assemblee. Maar als de inauguratie door de Assemblee om „onvoorziene redenen” niet kan doorgaan, neemt het Hooggerechtshof de procedure over. De crux is dat er voor een inauguratie door het Hof geen precieze datum in de grondwet staat.

De vicepresident van Venezuela, Nicolás Maduro, houdt vol dat Chávez zijn taken uitvoert vanaf zijn ziekbed – ondanks officiële bevestiging dat zijn toestand „ernstig” is. Maduro heeft de inauguratieceremonie al afgedaan als een „formaliteit”.

Het is typerend voor de tandenloze oppositie dat ze geen steun krijgt in de Nationale Assemblee om een onafhankelijk medisch team naar Cuba te sturen. Ze eist tevergeefs openheid over de gezondheid van Chávez, die al ruim een maand niet meer in het openbaar is gezien.

Met het onbeperkte uitstel van de inauguratie hebben de socialisten tijd gekocht. Alleen zij weten hoe ziek Chávez werkelijk is. Ze kunnen zich voorbereiden op nieuwe verkiezingen, die volgen als Chávez overlijdt of niet kan terugkeren naar het presidentiële paleis.

Het uitstel van de inauguratie lijkt ook een teken van respect voor Chávez en zijn aanhangers, die de zieke president aanbidden met haast religieuze overtuiging. De socialisten hoeven nieuwe verkiezingen in elk geval niet te vermijden uit vrees voor een omwenteling. Politieke analisten zijn het erover eens dat de PSUV waarschijnlijk weer wint.

De ‘socialistische revolutie’ van Chávez, ingezet na zijn eerste verkiezingsoverwinning in 1998, kan dan ook ongestoord verder gaan. Vicepresident Maduro, die hij heeft aangewezen als zijn beoogde opvolger, is een geestverwant van Chávez – maar met minder charisma. De voormalige buschauffeur en vakbondsleider wil hetzelfde beleid voeren.

Oppositieleider Capriles, die zijn coalitie slim heeft herverpakt als sociaal-democratisch in plaats van centrum-rechts, blijft wijzen op de barsten in het socialistische model. De economie is ontwricht door de gigantische uitgaven aan projecten voor de armen, de Bolivariaanse missies. Zelfs de enorme olie-exporten van Venezuela zijn ontoereikend om de kosten te dekken.

De vele armen wier levens zijn verbeterd onder Chávez blijven de president en zijn partij echter trouw. De PSUV domineerde bij de regionale verkiezingen van 16 december. De socialisten wonnen in 20 van de 23 staten van Venezuela.

Vicepresident Maduro heeft het hele land opgeroepen om mee te doen aan de steunbetuiging voor Chávez bij het presidentiële paleis in Caracas: „Een historische periode begint, onder leiding van onze commandant Chávez!” Ongetwijfeld komen veel Chavistas in de rode t-shirts die ze droegen tijdens de verkiezingen vorig jaar. Eén populaire versie is bedrukt met een veelzeggende slogan: ‘Oeh, ah, Chávez gaat niet weg’.