Donkere winters in Finland zijn goed voor popmuziek

Finland is dit jaar focusland op muziekfestival Eurosonic. Zeventien Finse acts presenteren zich vanavond en morgen op diverse podia in Groningen.

Don Johnson Big Band

De Finse winter duurt minstens een half jaar – zeker in het noorden waar de sneeuw zich al vroeg aandient. De koude dagen met schaars daglicht zouden Finnen tot introverte kluizenaars maken die zich in de barre maanden opkrullen in huis en sauna.

De jonge Finse singer-songwriter Mirel Wagner, als baby geadopteerd uit Ethiopië en opgegroeid in Espoo in het zuiden van Finland, sluit zich ieder jaar lange tijd op in haar huis. De zangeres met de gruizige stem werkt graag „zonder de wereld” aan haar liedjes. Het levert zwaarmoedige liedjes op die scheren langs dood, verderf en afscheid.

Ook Tommi Koskinen van het electroduo Phantom uit Helsinki heeft al jaren een „winter rehab”, zijn kelderstudio bij Helsinki. Daar duikt hij de hele winter als mol onder om aan zijn muziek te sleutelen. „Buiten valt gewoon bijna niets te beginnen”, zegt hij. „Juist in een wintercocon komen ideeën. Muzikanten komen bij me langs voor gezamenlijke projecten. Zo gaan de maanden snel voorbij.”

Het is moeilijk aan te wijzen hoe de lange donkere maanden de Finse popmuziek beïnvloeden, maar het gebrek aan licht, de koude en het geïsoleerde leven hebben zeker hun uitwerking. In de duisternis maakt ook melancholie haar entree. En een onnoemlijk verlangen naar warmte en licht, op welke manier dan ook. Een Fin bloeit pas op in de zomer.

Op het festival Lost in Music dat elk jaar in oktober plaats heeft in Tampere, een industriestad ten noorden van Helsinki met flinke fabriekspijpen, ingesloten tussen twee grote meren, viel te constateren hoe de huidige popmuziek bulkt van escapisme. Neem het vijfkoppige bandje French Films. Het vlucht maar wat graag weg van donkerte en kou in een opgewekte surfy rocksound en een tot de verbeelding sprekende bandnaam. „Je zou het bijna therapeutisch noemen”, legt zanger Johannes Leppänen uit. „De donkerste dag van het jaar zit immers in iedere Fin. Het meest epische moment is als alles na een half jaar weer ontluikt. Juist dat positieve gevoel proberen we in onze muziek te stoppen.”

Dat geldt ook voor de formatie Rubik, die haar met blazers aangezette rock met zwier brengt. Al wordt daar niet bijzonder bewust door de musici over nagedacht, zegt zanger Artturi Taira. „Finnen kunnen niet anders dan de donkerte accepteren. Als de sneeuw gaat vallen, dan begint echt een zware tijd. Maar onze muziek stroomt van binnenuit. Je moet hier je eigen geluk creëren in de vrieskou.”

Dancehits

Op muziekgebied heeft Finland een naam op het terrein van metal. Van duister grommende dark metal – denk aan de groep Lordi die in 2006 het Eurovisiesongfestival won – tot bombastisch gillende goth metal. Bands als Nightwish (symfonische metal), Apocalyptica (metal met cello’s), HIM (love metal).

Maar er is muzikaal veel meer dan metal aan de hand in het noorden. De Finse, lang vooral underground opererende muziekscene is volop in beweging. Naast een op hoog niveau spelende jazzscene met veel spannende muziek, zijn er vrije geesten in elektronische dance, klinkt er pittige indierock en zijn er stijlmengers die pop met jazz verbinden, of dromerige folk met kale elektronica. Acts als The Rasmus, Sunrise Avenue, Bomfunk MC’s en Darude scoorden de voorbije jaren internationale pop- en dancehits.

In folk, jazz en sommige elektronische muziek zijn landschap en klimaat inspiratiebronnen. Muziek van aanzwellende intensiteit. Elders klinkt juist de grootstedelijke invloed door van Helsinki, met zijn mix van culturen; Tampere, de industriestad waar rock en metal de boventoon voeren; en het wat afgelegen Turku, terrein van een avontuurlijke dance en electroscene.

De organisatie Music Finland, die jaarlijks 5 miljoen euro steekt in Finse pop – van marketing tot toursupport – ziet in alle genres nieuwe Finse acts opkomen.

Rubik probeert met zijn melodische, in lagen opgebouwde liedjes (Radiohead) al jaren door te breken. Waar ze eerst speelden in bars met een handvol dronken Finnen zijn er nu tours langs serieuze podia. „Je moet hard werken om je brood te verdienen”, zegt zanger Artturi Taira. „Het is hier maar een kleine markt, en het feit dat we in het Engels zingen remt soms af. Maar de smaak van het publiek is zich aan het ontwikkelen, we worden steeds warmer ontvangen. Al blijft het hoog in Finland voor een trits mensen en 700 km lager in Duitsland voor veel publiek.”

Een verklaring voor de gevarieerde aanwas is de opkomst van de sociale media. Er wordt nu geblogd, muziek gepost en uitgewisseld. Was de muziek voorheen op Finland gericht, nu zijn de internationale aspecten vergroot, zegt Tuomo Tähtinen van Music Finland, de organisatie die op verzoek van Eurosonic groepen heeft aangedragen voor het Groningse festival.

Op Lost in Music, gehouden in de diverse muziekclubs van Tampere – het ‘Manchester van Finland’ – was een voorproef te horen. Het festival lijkt op Eurosonic: een meerdaags showcasefestival waar de nieuwste Europese muziek wordt gepresenteerd. Finse acts die naar Nederland komen zijn onder meer Acid Symphony Orchestra onder leiding van housevisionair DJ Jori Hukkonen, popjazzgroep Don Johnson Bigband, indiepopband French Films, folkduo Eva & Manu, rocker Michael Monroe, electrogroep LCMDF en trance georiënteerde Siinai.

Concertpromotors

Wie straks van de zeventien Finse acts de beste kaarten heeft om internationaal iets te kunnen betekenen, hangt af van hun optreden in Groningen. Wekken ze daar de interesse van de Europese concertpromotors die naar de concerten komen? Veel ondersteuning van platenmaatschappijen krijgen de Finse groepen niet, de meeste brengen zelf hun muziek uit en verspreiden die via internet. Music Finland geeft financiële steun voor de concerten.

Het indierockbandje French Films ontvangt op Eurosonic een European Border Breaker Award. Daar valt veel voor te zeggen. In de belangrijkste popzaal van Tampere, Klubi, was tijdens Lost in Music de energie waarmee de vijf spelen bijzonder voelbaar; hun sound en aanpak is goed afgekeken van bands als The Smiths, Ramones en Joy Division. Simpele maar doeltreffende liedjes van drie akkoorden: aftikken en gaan. In zijn korte bestaan heeft French Films al veel shows buiten Finland gedaan. „Gelukkig maar, want met vier optredens is het rondje langs de grote Finse podia wel gemaakt”, zegt zanger Johannes Leppänen.

De aandacht voor hun EP op de signalerende muzieksite Pitchfork heeft het Finse duo Phantom bekendgemaakt. Hun optreden is een belevenis met visuals en de opvallende ufo-eyecatcher: een zelfontwikkelde bolvormige theremin met ultrasonische sensoren die met vingerbewegingen worden aangestuurd. Hoe anders, van een feestachtige dynamiek, is de Don Johnson Bigband die de zaal aan het springen krijgt met gelikte raps en vrolijk dansbare, of juist lome jazzgrooves. Met een bigband heeft de groep niets te maken, maar de positieve crossover komt over.

Een doorbraak ligt ook in het verschiet voor folk/popduo Eva & Manu, wiens album nu bij Warner Finland uitkomt. In Tampere treden ze op in een blokhutachtig restaurant, Telakka, met een klein laag podium. Daar zingen ze, met gitaar, toetsen, cello, op een innemende manier hun persoonlijke liedjes. Hun integere verhaal neemt je meteen voor hen in: zij is Fins, hij Frans en ze zijn verliefd. Samen verlieten ze hun studie Berklee College of Music in Boston om samen door Europa te reizen en liedjes te schrijven. Die romantiek op intieme klanken sluit perfect aan bij de nu zo populaire zacht akoestische muziek.