De Uitspraak: Mag je Turkse voornaam inruilen voor Nederlandse vanwege pesterijen?

Mag een Nederlandse jongen met een Turkse voornaam die veranderen in een Nederlandse voornaam, omdat hij wordt gediscrimineerd en gepest? Met commentaar van NJB medewerker en emeritus hoogleraar migratierecht Ulli d’Oliveira en Eric Gubbels, voorzitter Commissie Persoonsregistratie bij de Nederlandse Vereniging van Burgerzaken.

De Zaak. Een 17 jarige Havo scholier wil van zijn Turkse voornaam af. Hij wordt door zijn voornaam gezien als buitenlander en geassocieerd met het islamitische geloof. Hij dient bij de rechtbank een verzoekschrift in waarin hij stelt te vaak te worden benadeeld als gevolg van zijn voornaam. De jongen vreest van zijn Turkse voornaam nadelen bij het solliciteren.

Hoe komt hij aan die naam? De jongen is geboren en getogen in Nederland. Hij heeft een Nederlandse moeder en een Nederlands-Turkse vader en ziet er uit als een Nederlander. De wortels van de vader liggen in Turkije – mede daarom kozen de ouders in 1995 voor een Turkse voornaam. Zijn achternaam is niet onmiddellijk herkenbaar als Turks en wordt in de dagelijkse omgang met de jongen ook veel minder gebruikt. Hij is vooral door zijn voornaam als ‘buitenlander’ te herkennen.

Hoe denken zijn ouders hierover? Zij zijn het eens met de keuze voor een nieuwe naam, die de jongen al enige tijd op internet gebruikt. De ouders zagen dat hun zoon leed onder pesterijen, chagrijnig en depressief werd. Hij lijdt bovendien aan het syndroom van Asperger, waardoor hij sociaal wat minder weerbaar is.

De ouders stellen dat zij nooit voor de Turkse voornaam zouden hebben gekozen als ze de gevolgen ervan hadden overzien. Zij zeggen Nederland de laatste jaren te hebben zien veranderen van een ,,zeer tolerant land, waar zij erg trots op waren, in een racistisch en intolerant land’’.

Wat waren zijn ervaringen met zijn Turkse voornaam? De jongen zegt vanaf de basisschool consequent te zijn gepest en uitgescholden als ‘vieze Turk’ en islamiet. Hij heeft door de vele negatieve opmerkingen een aversie tegen de islam gekregen. Hij heeft niks met Turkije en is bij nieuwe contacten een andere, Nederlandse naam gaan gebruiken. Als hij zijn echte voornaam gebruikt is hij meteen geen Nederlander meer. Dat vindt hij discriminatie en dat is pijnlijk en onprettig.

Wat is de maatstaf in de wet? Er moet een ‘voldoende zwaarwichtig belang’ zijn, maar wat dat precies is wordt niet nader omschreven. Jurisprudentie gaat vooral over criteria voor het weigeren van voornamen door de overheid. Dat mag pas als er een zodanige mate van ongemak of overlast door te verwachten is dat het kind daartegen moet worden beschermd.

Wat zegt de rechter? Die vindt dat de scholier en zijn ouders op ‘overtuigende en invoelbare’ wijze de nadelen van de Turkse voornaam hebben aangetoond. In ‘objectieve zin’ zou die naam in Nederland geen negatieve associaties moeten oproepen, maar het gebeurt wel. Dat anderen er positieve associaties bij hebben, of er onverschillig tegenover staan, valt daartegen weg. De rechtbank heeft ‘er simpelweg vanuit te gaan’ dat deze jongen van zijn naam te veel last heeft. ,,Het algemeen belang, waaronder het belang van het rechtsverkeer, waarbij een zo hoog mogelijke naamconsistentie hoog in het vaandel staat, dient in deze zaak dan ook te wijken voor het persoonlijk belang van de minderjarige’’. De Turkse voornaam wordt geschrapt.

Lees de uitspraak (LJ  BY 2910) hier

Reageren? Alleen met volledige naamsvermelding.

    • Folkert Jensma