'Christelijk gezang verstoort broedvogels'

BIDDINGHUIZEN - Handen in de lucht tijdens een openluchtgebed. Op het evenemententerrein Walibi World in Biddinghuizen vindt zaterdag de tweede dag plaats van de jaarlijkse pinksterconferentie Opwekking. Verleden jaar trok het vierdaagse pinksterfeest voor Christenen meer dan 50.000 mensen. ANP ERIK VAN 'T WOUD

De aanleiding

Het gezang van 60.000 christenen tijdens Opwekking verstoort het broedseizoen van de vogels, stelde de milieugroep Dronten vorige week. De gemeente zou de geluidsnormen niet handhaven. De geluidsoverlast van het vierdaagse festival tijdens Pinksteren zorgt ervoor dat de zingende mannetjesvogel niet wordt gehoord door het vrouwtje. Ook zouden al broedende vogels het nest kunnen verlaten. De milieugroep heeft dan ook bezwaar aangetekend bij de gemeente tegen de nieuwe vergunning. Het bericht werd gretig overgenomen door allerlei media waaronder de Volkskrant, Trouw, De Telegraaf en diverse nieuwssites. Maar klopt het?

Interpretaties

Het festivalterrein van Biddinghuizen ligt naast een deel van de Ecologische Hoofdstructuur – Spijk-Bremerberg – en het Natura2000-gebied Veluwerandmeren. In die gebieden broeden vogels.

Het gaat bestuurslid Gerrit van Buuren met name om de ‘doelsoorten’ van het Natura2000-gebied, de zeldzame roerdomp en de grote karekiet, die in het riet broeden. De broedtijd loopt ongeveer van half maart tot half juli, de periode waarin Opwekking valt. Overigens is het niet alleen het gezang dat zou verstoren, Opwekking gebruikt ook geluidsinstallaties en er is vaak een band. Van Buuren: „Dat uitgerekend opwekkers de schepping verstoren!”

De milieugroep Dronten meent dat de grote karekiet en de roerdomp last hebben van het geluid, dat ver de norm van 43 decibel in hun broedgebied zou overschrijden. De stelling die we checken is deze: verstoort het geluid van Opwekking het broeden en paren van de grote karekiet en de roerdomp?

En, klopt het?

Ja, vogels kunnen last hebben van hard geluid. Ze kunnen in paniek wegvliegen of hun nest voorgoed verlaten, en het kan ook paargedrag verstoren. Dat blijkt onder meer uit het onderzoek Verstoringsgevoeligheid van Vogels, dat Bureau Waardenburg in opdracht van de Vogelbescherming deed en uit het rapport Effecten van geluid op wilde soorten dat adviesbureau Alterra publiceerde.

Maar welk geluid, en hoe hard?

Nu begint de onzekerheid. In 2012 was de geluidsnorm voor Opwekking 2012 op zaterdag en zondag op 43 decibel overdag en 36 decibel in de nacht in het gebied rondom het festivalterrein, meldt de gemeente. Maar daar gaat het geluid wel overheen, volgens bungalowpark de Boschberg dat naast de rietkragen ligt. Metingen van het bungalowpark dat ook bezwaar heeft aangetekend gaan tot ruim 63 decibel. Metingen van adviesbureau Peutz in opdracht van Walibi in voorgaande jaren bleven lager, actuele metingen zijn niet beschikbaar. Maar bij grote festivals kan het geluid wel ruim over de 43 decibel pieken.

Stel nu dat de vogels in de rietkragen in het ergste geval gedurende vier dagen op piekmomenten ruim 63 decibel – iets minder dan het geluid van een mixer – te verduren krijgen. Hebben ze daar last van?

De roerdomp en de grote karekiet staan bekend als gevoelige vogels. Maar, meldt het rapport van bureau Waardenburg, het is alleen bekend dat de vogels worden verstoord als mensen het broedgebied betreden. Adviesbureau Alterra kan geen grenswaarden voor verstoring in decibels vaststellen.

Naar de effecten van geestelijk gezang is ook geen onderzoek gedaan. Wel naar het effect van ‘continue geluidsbronnen’ zoals snelwegen en treinen. Het blijkt dat er minder vogels in de omgeving van snelwegen en sporen huizen. Ook bouwwerkzaamheden en overvliegende vliegtuigen zijn verstorend.

Adviesbureau Waardenburg deed wel een onderzoek naar ‘incidentele geluidsoverlast’, namelijk naar muziekfestival Open Air in het Gaasperpark in Amsterdam, dat ook in de broedperiode eind mei valt.

In en rondom het park zaten geen roerdompen en grote karekieten, dus volledig vergelijkbaar is het onderzoek niet. Maar de resultaten wezen wel uit dat de vogels weinig hinder ondervonden van het geluid. Alle vijftien nesten die het bureau in de gaten hield, bleven tijdens het festival intact. Geen van de ransuilen, reigers, futen of meerkoeten verliet de nesten met eieren, ook niet als het nest pal naast het podium lag.

De Vogelbescherming denkt dat het kortdurende Opwekking geen probleem zal vormen voor de vogels. „Er is ook onderzoek gedaan naar vogels bij de TT in Assen. Dat was twee dagen, daar trad geen verstoring op.”

Nu is er nog één belangrijke kwestie. Hoeveel grote karekieten en roerdompen zitten er eigenlijk bij het terrein bij Biddinghuizen? Dat is niet bekend, maar het zullen er niet veel zijn. Maar, kun je tegenwerpen: die komen er ook niet als er te veel lawaai is. En dat is wel de bedoeling.

Vogeltelnetwerk Sovon telde in iets noordelijk gelegen Drontemeer in ieder geval maar één roerdomp en dertig grote karekieten, die gelijk verdeeld over de oostelijke en westelijke oever zitten. Maar dat is verderop. „Die zullen geen last van Opwekking hebben”.

Sovon deed geen vogeltellingen op het stuk van het Veluwemeer naast het festivalterrein, omdat daar nauwelijks grote karekieten en roerdompen zitten. Sovon laat weten dat amateurwaarnemers er in het riet de territoria van drie grote karekieten hebben gevonden, en van nul roerdompen.

Conclusie

Hebben de grote karekiet en de roerdomp last van het geluid van Opwekking? Er bestaat weinig onderzoek naar ‘incidentele geluidsbronnen’ zoals festivals. Maar de onderzoeken die er zijn, laten zien dat vogels niet hun nest verlaten door hard geluid. Daarbij komt dat er mogelijk helemaal geen roerdompen in het gebied zijn en mogelijk maar drie grote karekieten. We beschouwen de stelling daarom als onwaar.

    • Carola Houtekamer