Chávez te ziek voor zijn inauguratie

Het is maar de vraag of de Venezolaanse president nog herstelt. Maar nieuwe verkiezingen blijven voorlopig uit.

Pedestrians are reflected in a framed image of Cuba's Fidel Castro, left, and Venezuela's President Hugo Chavez, hanging inside a shop, in Havana, Cuba, Friday, Jan. 4, 2013. Chavez hasn't spoken publicly or been seen since his Dec. 11 operation in Cuba, and the latest report from his government Thursday night increased speculation that he is unlikely to attend his Jan. 10 inaugural ceremony. (AP Photo/Ramon Espinosa) AP

Redacteur Noord- en Zuid-Amerika

Amsterdam. Vandaag had een dag vol joelende mensenmassa’s, wapperende vlaggen en vurige toespraken moeten worden in Venezuela. De inauguratieceremonies van hun socialistische president Hugo Chávez staan altijd garant voor een nationaal volksfeest. Maar Chávez ligt in een ziekenhuis in Havana, vechtend tegen de longinfectie die hij opliep na alweer de vierde kankeroperatie in Cuba, vorige maand.

Het afblazen van de inauguratie voor zijn derde termijn bevestigt de ernst van de ziekte van Chávez. Als het maar enigszins had gekund was de 58-jarige oud-militair opgekalefaterd om vanaf het balkon van het presidentiële paleis in Caracas zijn trouwe aanhangers toe te spreken. Net zoals hij deed in de warme nacht van 7 oktober na zijn overwinning tijdens de presidentsverkiezingen.

Maar Chávez en zijn socialistische partij hebben de afgelopen veertien jaar zo veel macht opgebouwd dat ze zich niet laten ontregelen door deze tegenslag. De socialisten in de regering, het parlement en het Hooggerechtshof werkten deze week samen aan een even brutale als eenvoudige oplossing: de inauguratie wordt uitgesteld tot Chávez is opgeknapt. Hoe lang dat duurt weet niemand.

De zwakke Venezolaanse oppositie kan niet anders dan toezien en herhalen dat er volgens hun lezing van de grondwet bij een gemiste inauguratie binnen dertig dagen nieuwe verkiezingen moeten worden uitgeschreven. Oppositieleider Henrique Capriles, die in oktober ruim verloor van Chávez, zei dat Venezuela geen monarchie is waar leiders hun eigen termijn en opvolging bepalen.

De volksvertegenwoordiging van Venezuela, de Nationale Assemblee, had toen al het besluit aangenomen om de inauguratie van de president op te schorten. „President Chávez, deze eerwaardige Assemblee gunt u alle tijd die u nodig heeft om te herstellen van uw ziekte”, zei de pas herkozen parlementsvoorzitter Diosdado Cabello, een partijgenoot.

Cabello, een invloedrijk figuur binnen de Verenigde Socialistische Partij van Venezuela (PSUV), ziet daarmee af van zijn grondwettelijke recht om vanaf vandaag op te treden als plaatsvervangend president. Hij ging vorige week op ziekenbezoek bij Chávez en lijkt met hem te overleggen over de gewenste strategie.

Ook het Hooggerechtshof biedt geen weerstand. Gisteren zei de voorzitter van het Hof, dat wordt bevolkt door sympathisanten van Chávez, dat er geen bezwaar is tegen het uitstel van de inauguratie. Het Hof geeft geen gehoor aan de oproep van de oppositie om het presidentschap tijdelijk over te dragen aan Cabello.

De kring rond Chávez profiteert van een onduidelijkheid in de Venezolaanse grondwet. In principe moet een president op 10 januari worden ingezworen door de Nationale Assemblee. Maar als de inauguratie door de Assemblee om „onvoorziene redenen” niet kan doorgaan, neemt het Hooggerechtshof het over. De crux is dat de grondwet voor die procedure geen datum vermeldt.

De vicepresident van Venezuela, Nicolás Maduro, houdt vol dat Chávez zijn taken uitvoert vanaf zijn ziekbed – ondanks officiële bevestiging dat zijn toestand „ernstig” is. Maduro heeft de inauguratieceremonie al afgedaan als een „formaliteit”.

Het is typerend voor de tandenloze oppositie dat ze geen steun krijgen in de Nationale Assemblee om een onafhankelijk medisch team naar Cuba te sturen. Ze eisen tevergeefs openheid over de gezondheid van Chávez, die al ruim een maand niet meer in het openbaar is gezien.

Met het onbeperkte uitstel van de inauguratie hebben de socialisten tijd gekocht. Alleen zij weten hoe ziek Chávez daadwerkelijk is. Ze kunnen zich voorbereiden op nieuwe verkiezingen, die volgen als Chávez overlijdt of toch niet kan terugkeren naar het presidentiële paleis.

Het uitstel van de inauguratie lijkt ook een teken van respect voor Chávez en zijn aanhangers, die de zieke president aanbidden met haast religieuze overtuiging. De socialisten hoeven nieuwe verkiezingen in ieder geval niet te mijden uit vrees voor een omwenteling. Politieke analisten zijn het erover eens dat de PSUV waarschijnlijk weer wint.

De ‘socialistische revolutie’ die Chávez begon na zijn eerste verkiezingsoverwinning in 1998 kan dan ook ongestoord verder gaan. Vicepresident Maduro, die hij heeft aangewezen als zijn beoogde opvolger, is een jongere uitvoering van Chávez – zij het met minder charisma. De voormalig buschauffeur en vakbondsleider heeft al gezegd dat hij hetzelfde beleid wil voeren.

Oppositieleider Capriles, die zijn coalitie slim heeft herverpakt als sociaal-democratisch in plaats van centrum-rechts, blijft wijzen op de barsten in het socialistische model. De economie is ontwricht door de gigantische uitgaven aan projecten voor de armen, de Bolivariaanse missies. Zelfs de enorme olie-exporten zijn ontoereikend om de kosten te dekken.

De vele armen wier levens zijn verbeterd onder Chávez blijven de president en zijn partij echter loyaal. De PSUV domineerde bij de regionale verkiezingen van 16 december. De socialisten wonnen in 20 van de 23 staten. Vandaag plannen de aanhangers van Chávez een massale steunbetuiging in Caracas. Ongetwijfeld duiken daar ook de rode T-shirts op die Chavistas massaal droegen tijdens de verkiezingen. Eén populaire versie is bedrukt met een veelzeggende slogan: ‘Oeh, ah, Chávez gaat niet weg’.

    • Ykje Vriesinga