Ziek? Blijf thuis!

Het is weer zover: Nederland zit middenin een griepepidemie. Het is de tijd van het jaar dat je je collega’s bij bosjes ziet omvallen, als je zelf al op de been blijft. En wie op de been blijft, moet waarschijnlijk harder werken om te zorgen dat alles afkomt. Sommige managers schijnen het dan ook prettig te vinden als hun werknemers zich toch naar de zaak slepen, terwijl ze daar eigenlijk te ziek voor zijn. Want dan gaan de absentiecijfers omlaag en de productiviteit omhoog, denken die managers.

Onterecht. Het is maar goed dat zieke werknemers thuisblijven. Zieke mensen die toch komen werken: volgens steeds meer wetenschappers is dat uiteindelijk een grotere klap voor de productie van een bedrijf dan werknemers die gewoon thuisblijven tijdens hun ziekte en daarna weer aan het werk gaan. Wie ziek komt werken, kan zijn collega’s besmetten, doet er langer over om beter te worden, zou weleens sneller opnieuw ziek kunnen worden en presteert over het algemeen minder goed. In feite zou je ziek naar het werk komen op zich als een ziekte kunnen beschouwen. En die ziekte heeft een naam: presenteïsme.

Vooral mensen die veel last van stress hebben, lijden aan presenteïsme. Mensen die veel verantwoordelijkheden hebben en daardoor niet thuis durven blijven. Mensen die door hun baas onder druk worden gezet om te komen werken, ook als ze zich niet lekker voelen. Mensen met persoonlijke financiële problemen. Mensen die bang zijn voor ontslag. Jonge mensen ook.

En het lijkt erop dat presenteïsme steeds meer voorkomt. Uit een Brits onderzoek, de 2012 Absence Management Survey, bleek dat werknemers vorig jaar gemiddeld slechts 6,8 dagen ziek thuis waren; het jaar daarvoor was dat nog 7,7 dagen. Maar daar staat tegenover, melden de onderzoekers, dat bij eenderde van de werkgevers het aantal mensen dat ziek naar het werk kwam, was toegenomen. In een TNO-onderzoek bleek dat in een representatieve steekproef van werkende Nederlanders in 2002 en 2004 ongeveer 60 procent weleens ziek naar het werk was gegaan.

Misschien zitten we, zonder het te weten, wel middenin een presenteïsme-epidemie. Het lastige is dat presenteïsme moeilijk te managen is. ‘Je moet niet thuisblijven om niets!’ – kijk, dat begrijpen mensen. ‘Kom niet werken als je je niet goed voelt!’ – dat krijgen managers moeilijker uit hun mond. En mensen die gevoelig zijn voor presenteïsme zijn snel geneigd te denken dat ze zich aanstellen. Dan komen ze maar weer.

Wat dan te doen? De TNO-onderzoekers schreven in 2010 in Gedrag & Organisatie dat werkgevers maar het beste kunnen voorkomen dat hun werknemers emotioneel uitgeput raken. Want emotioneel uitgeputte werknemers melden zich óf ziek óf ze komen ziek werken. Dat wil je allebei niet.

    • Ellen de Bruin