'Tussen de gebeden rende ik naar de bios'

Schrijver Kader Abdolah mocht eigenlijk niet naar de bioscoop. Maar belandde met zijn vrome moeder toch bij The Big Kill.

Nederland, Delft, 11-12-2008 Auteur Kader Abdolah. Foto: Joyce van Belkom Joyce van Belkom

„Ik woonde in een religieuze, simpele, bijna godvergeten stad in Iran. De belangrijkste plekken waren de moskee, de bazaar en de begraafplaats. Toen ik veertien was werd er voor het eerst een bioscoop geopend. Het was een verboden plek, want cinema behoorde net als alcohol tot de dingen die niet bij het leven pasten. Ik kwam uit een traditionele familie en de moskee van de stad was van ons, dus ik mocht mij nooit in de buurt van de bioscoop bevinden.

„Toch ging ik stiekem naar de film. Tussen de gebeden in de moskee door rende ik naar de bioscoop om een kwartiertje van de film te zien en weer terug te rennen. Een film van twee uur zag ik in acht dagen, telkens een nieuw deel.

„Cinema was een van de symbolen van de amerikanisering van de cultuur, dus veel mensen gingen niet. Totdat er een film kwam over Mekka, en de heilige tocht daar naartoe. Opeens gingen duizenden mensen naar de bioscoop om die heilige tocht der tochten te bekijken. Zelfs mijn moeder wilde eigenlijk ook wel naar die film.

„Op een avond liep ik langs de bioscoop en zag ik dat er niemand was, en mijn vader was op reis. Ik rende naar huis en vroeg mijn moeder om in het donker met mij mee te gaan. Ze deed haar chador om en we gingen. Tot mijn grote verbazing was de film over Mekka afgelopen, en draaide er een Amerikaanse actiefilm, The Big Kill (1951). De eerste tien minuten schaamde ik me. De hele bioscoop zat vol mannen en mijn moeder was de enige vrouw. Maar de film was zo spannend en zo mooi. Het ging over een detective en een blondine. Je zag haar benen, en het bewegen van haar billen. De man had een lange zwarte jas en snelle auto’s. Het was onvergetelijk en zo fascinerend, want alle vrouwen in mijn omgeving waren altijd gesluierd. Mijn moeder trok haar chador verder over haar gezicht, ze was verstijft.

„Toen de film was afgelopen wilde ik blijven tot het eind van de aftiteling, zodat ik mijn moeder ongezien naar buiten kon brengen. Daar las ik dat The Big Kill gebaseerd was op een roman van Mickey Spillane, een van de grootste Amerikaanse detectiveschrijvers. Ik heb zijn naam onthouden en al zijn boeken gelezen. Die maakten zo’n indruk dat ik schrijver wilde worden. Eerst begon ik te schrijven op de manier waarop hij schreef en daarna op mijn eigen manier.

„Ik heb nooit meer met mijn moeder over onze belevenis gepraat, maar volgens mij was het een onvergetelijke gebeurtenis voor haar. Ze heeft het nooit aan iemand durven vertellen.”