Oud-Nissan-topman wacht proces af in onverwarmde isoleercel

Miljoenen verzwegen Voormalig Nissan-baas Carlos Ghosn kan een maximale celstraf van tien jaar krijgen, bleek maandag. Zijn arrestatie heeft veel achterdocht opgeroepen.

Ghosn werd op 19 november gearresteerd en zit nu drie weken vast in een detentiecentrum in Tokio. Het is flink afzien voor de gevallen topman. Zijn onverwarmde isoleercel van vijf vierkante meter heeft enkel een toilet, een wasbak en een tafel. Foto Regis Duvignau/ Reuters

Voormalig Nissan-topman Carlos Ghosn staat maximaal tien jaar Japanse gevangenisstraf te wachten. Japanse officieren van justitie hebben hem maandag samen met zijn rechterhand Greg Kelly en autobedrijf Nissan aangeklaagd voor het verzwijgen van bijna 39 miljoen euro van Ghosns salaris op financiële verslagen aan de Japanse effectenbeurs. Juridisch lijken de aanklagers zekerder van hun zaak doordat de Japanse waakhond voor de financiële markt, de SESC, eerder die dag Ghosn, Kelly en Nissan aanklaagde.

In Japan leidt een aanklacht vrijwel altijd tot een veroordeling. Liefst 99,9 procent van aangeklaagden wordt schuldig verklaard. In dat geval kan Ghosn de volledige tien jaar cel krijgen.

Ghosn en Kelly werden op 19 november gearresteerd en zitten nu drie weken vast in een detentiecentrum in Tokio. Maandag werden zij desondanks opnieuw gearresteerd. Ditmaal voor het verzwijgen van inkomen tussen 2015 en 2017. Zij zullen tot tenminste 30 december in hechtenis blijven voor verhoor.

Het is flink afzien voor de aan luxe en lekker eten gewende Ghosn. Zijn onverwarmde isoleercel van vijf vierkante meter heeft enkel een toilet, een wasbak en een tafel. Er is geen televisie of bed, Ghosn slaapt op een dunne matras op een rijstmat. Zijn schrale maaltijden bestaan voornamelijk uit een mengsel van rijst en gerst, groenten, vis en soep. Slechts een of twee keer per maand wordt er brood geserveerd.

Overdag mag Ghosn niet liggen. Deze regel bestaat zodat bewakers snel ontdekken dat een gevangene ziek is. Een bad nemen is enkel toegestaan op dinsdag en vrijdag. Zeer korte bezoeken van advocaten en ambassadepersoneel worden toegestaan, maar Ghosns advocaten mogen volgens Japans gebruik zijn verhoor niet bijwonen.

Mogelijk nieuwe klacht

Japanse media hebben de afgelopen weken vele beschuldigingen gepubliceerd. Ghosn zou onder andere Nissan-gelden voor zichzelf hebben aangewend, persoonlijke handelsverliezen hebben afgewenteld op Nissan en luxueuze appartementen door Nissan hebben laten aanschaffen en renoveren.

Deze en andere aantijgingen zijn echter niet genoemd in de aanklacht. Dus mogelijk worden de twee op 30 december opnieuw gearresteerd voor een nieuwe klacht. Ze kunnen dan wederom twintig dagen lang verhoord worden. Japanse aanklagers houden verdachten die op hun onschuld aandringen vaak lang vast om bij hen een bekentenis af te dwingen.

Zowel Ghosn als Kelly ontkent de aanklacht. Beiden zeggen dat er geen wettelijke verplichting was de compensatie te melden omdat het uitbetaald zou worden na Ghosns pensioen en het bedrag niet vaststond. Volgens Kelly’s advocaat Yoichi Kitamura had Kelly via de pijplijn van Nissan externe deskundigen geraadpleegd die dit bevestigden.

Het is moeilijk te zeggen hoe deze zaak zich verder ontwikkelt want er is totaal geen precedent. Zelfs toen bestuurders van Toshiba in 2015 dezelfde wet schonden in een veel groter accountingschandaal waarmee 1,2 miljard euro was gemoeid, werd er niemand gearresteerd of vervolgd.

Ghosns arrestatie heeft veel achterdocht opgeroepen. Journalisten die Nissan nauw volgen zien zijn arrestatie als een coup d’état binnen het bedrijf omdat hij was begonnen om Renault, Nissan en Mitsubishi nauwer samen te trekken. Nissan-topmensen vreesden dat het bedrijf opgeslokt zou worden door Renault. Het Franse bedrijf heeft een 43,4 procent-aandeel in Nissan en is daarmee de grootste aandeelhouder. Nissan daarentegen heeft slechts een 15 procent-aandeel in Renault. Dat zijn bovendien aandelen zonder stemrecht.

De samenwerking tussen Renault en Nissan werd gezien als uitzonderlijk. Maar het topmanagement binnen Nissan zou er in toenemende mate ontevreden over zijn geweest

Nissan onder druk

Deze coup-hypothese kreeg zondag extra kracht door een verslag van de Wall Street Journal. Ghosn zou volgens „mensen met kennis van zaken” van plan zijn geweest om eind november CEO Hiroto Saikawa van Nissan te ontslaan tijdens een vergadering van de raad van commissarissen.

Ghosn trad in 2017 af als CEO van Nissan en koos Saikawa als zijn opvolger. Hoewel hij hem publiekelijk bleef steunen, zou Ghosn zeer ontevreden zijn geweest. Onder Saikawa lagen de resultaten ver onder vastgestelde targets. Winstmarges en omzetgroei zijn flink gedaald. Vooral verkoopcijfers in de VS zijn naar beneden gekelderd. Verkoop van personenauto’s ligt meer dan 30 procent lager. Geen enkele andere autofabrikant heeft in de VS zoveel marktaandeel verloren als Nissan.

Het bedrijf worstelt ook met een schijnbaar eindeloze reeks van kwaliteitsproblemen in Japan. Nissan heeft het afgelopen jaar meer dan een miljoen auto’s teruggeroepen.

    • Kjeld Duits