Een aparte weg uit de Amerikaanse impasse

Het is volstrekt belachelijk, ondenkbaar en absurd, maar toch: in de Verenigde Staten is het idee gerezen om een reuzenmunt te slaan, een munt die alle vorige zal doen verbleken. De ingeving stamt al van anderhalf jaar terug, toen er een politieke patstelling dreigde over het zogenoemde schuldenplafond. Dat is een voorziening in de wet die stamt uit de Eerste Wereldoorlog en de regering verplicht om van tijd tot tijd toestemming te vragen aan het Congres om meer te mogen lenen als de staatsschuld een bepaald maximale hoogte bereikt.

Destijds volgde er een compromis, maar dat is nu afgelopen. Het volgende schuldenplafond is binnen twee maanden in zicht, en de Republikeinse messen in het Congres zijn geslepen. Zeker na hun eerste verlies vorige week in het gevecht rond het ‘begrotingsravijn’, dat overigens ook een erfenis was van het compromis over het schuldplafond van anderhalf jaar terug.

Volgens de Amerikaanse wet mag het ministerie van Financiën munten slaan, maar alleen in samenspraak met de centrale bank. Anders zou de politiek de geldpers bedienen, en dat is geen goed idee. Er is echter een uitzondering. Financiën mag wél platina munten slaan, en daar de waarde zelf van kiezen. Dat was bedoeld om herdenkingsmunten en dergelijke uit te geven. Maar er schijnt juridisch weinig tegen in te brengen te zijn als de minister van Financiën een platina munt laat slaan van, let op, 1.000 miljard dollar. Die munt gaat daarna naar de centrale bank, die haar wel moet accepteren. Vervolgens kan de minister vrijuit cheques schrijven tot het bedrag vol is.

Aangezien minister van Financiën Geithner eind vorig jaar zei dat de VS het met een kasreserve van 200 miljard dollar twee maanden uitzingen als het schuldplafond hem zou verbieden om te lenen, kan het land met de reuzenmunt een klein jaartje toe.

Een oud-directeur van de Amerikaanse Munt, Philip Diehl, verklaarde vorige week nog dat het inderdaad kan. Een andere oud-directeur, Edmund Moy, plaatste daarentegen grote vraagtekens bij de rechtmatigheid en de uitvoering. Feit is dat de Republikeinen het plan inmiddels dermate serieus nemen, dat de afgevaardigde Greg Walden maandag zei een speciale wet aankondigde om het plan te stoppen.

Het gaat hier uiteraard om een flagrant geval van monetaire financiering, met een denominatie die aan de Weimarrepubliek doet denken. Maar stel dat je de truc alleen gebruikt om het schuldplafond te omzeilen. Dan haal je de druk van de ketel en ontneem je de Republikeinen de mogelijk van obstructie. Als een nieuw, verhoogd, schuldplafond daarna wordt goedgekeurd, wordt de reuzenmunt weer van de balans van de centrale bank gehaald en vernietigd. Belachelijk? Ja. Maar inmiddels is het een eigen leven gaan leiden. De invloedrijke econoom Paul Krugman gaf er zaterdag zijn zegen aan. Er is al een beweging op gang gekomen met de hashtag #mintthecoin.

In de discussie over de reuzenmunt wordt gesteld dat als de Republikeinen een stokoude wet aangrijpen om het schuldplafond politiek te misbruiken, de andere kant dat met een nog stokoudere wet ook mag. De Republikeinse hoofdrolspeler in het begrotingsdebat is de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, John Boehner – wiens naam in de VS overigens begrijpelijkerwijs wordt uitgesproken als ‘bener’. Drie keer raden wat de suggestie is voor de kop die op de munt zal staan.

    • Maarten Schinkel