Baantjesdemocratie

Wie doet nog mee in de democratie? Ik vraag me af of jouw stem, of die van mij, wel gehoord wordt. Met deze column wil ik op zoek naar een antwoord. Op de vraag waarom zo weinig mensen zoveel macht hebben. En waarom de meerderheid buitenspel lijkt te staan, hoe praktisch, slim of creatief ze ook is.

Wie wonen er eigenlijk wel in dat democratische huis, en wie niet? De macht ligt bij politieke partijen. Die partijen zijn niet meer dan verenigingen, mensen die samen een doel nastreven. Nog één op de veertig kiesgerechtigden is lid van een partij. Daarvan is, volgens onderzoek uit Groningen, 15 procent actief. Dat betekent dat ongeveer één op de driehonderd personen nog politiek actief is.

Dat zegt weinig, één op de driehonderd. Wat doen die mensen? Zijn het gewoon bakkers, reclamemakers of studenten die zich betrokken voelen?

Het overgrote deel van de partijleden bestaat uit mensen met politieke functies en baantjes. Er zijn in Nederland ruim 12.000 politieke banen, van Kamerleden tot provinciebestuurders en stadsdeelvoorzitters. Daarnaast zijn er nog ruim 10.000 partijfuncties. Eén op de 550 mensen heeft dus een politieke baan of functie; binnen politieke partijen één op de twee mensen. Dat is een groot verschil.

Wanneer je kijkt naar de regerende partijen wordt dit percentage nog veel groter. Binnen de PvdA zijn zo’n 7.500 functies en banen, maar zijn slechts 5.500 leden beschikbaar die actief zijn. Dat is dus gemiddeld per actief lid 1,35 baantje of functie. Voor de VVD is dat niet anders. Er zijn ruim 2.200 betaalde functies en enkele duizenden partijfuncties tegenover zo’n 4.000 actieve VVD’ers. Dubbele baantjes is echter niet iets van de oude garde. Zo was PVV-er Laurence Stassen betaald lid van de Provinciale Staten in Limburg en Europarlementariër. Collega Machiel de Graaf was lid van de Eerste Kamer, lid van de gemeenteraad van Den Haag en medewerker van de PVV-fractie.

Wat is er mis met mensen die namens ons, betaald, politicus zijn? Op zichzelf niets. Maar de beschikbare groep mensen is zo klein geworden dat de kwaliteit in het geding is. Steek je hand op en je zit in de gemeenteraad. En wie controleert de mensen met baantjes, als de controleurs allemaal zelf het belang van een baantje hebben? Zo werd Jolande Sap ten val gebracht door spelletjes van wethouders, uit angst voor de gemeenteraadsverkiezingen die eraan komen. Maar de belangrijkste vraag is of die ene op de 550 werkelijk de rest vertegenwoordigt. Of is het een kaste op zich?

    • Sywert van Lienden