Wie te veel verdient, moet een stap terugdoen

De discussie over salarisverlaging is door Capgemini weer opgerakeld. Vier vragen.

1Wat is het probleem?

In de meeste organisaties krijgt een werknemer jaarlijks automatisch een salarisverhoging: een periodiek. Op basis van leeftijd verdient een Nederlandse werknemer dus steeds meer. Maar of zijn productiviteit gelijke tred houdt met die salarisgroei, is maar de vraag. Een vraag die ook ICT-bedrijf Capgemini zich heeft gesteld. Als ouderen te veel verdienen voor wat ze opleveren, moeten ze een stap terug doen, ook financieel. Hier is zelfs een term voor: ‘demotie’.

2Hoe los je dat op, ouderen die te veel verdienen?

Capgemini zegt: we brengen de lonen van oudere werknemers meer in lijn met hun gezakte marktwaarde. Het bedrijf zegt de ervaren werknemers niet kwijt te willen, maar hun salarissen meer af te willen stemmen op die van jongere collega’s. Nederlandse salarissen ontwikkelen zich vergeleken met andere landen vrij steil. Vooral in sectoren waar kennis snel verouderd en de markt steeds internationaler wordt, beginnen kosten en rendement steeds meer te knellen.

3Bestaat ‘salarisverlaging’ al in Nederland?

Volgens de Algemene Werkgevers Vereniging (AWVN) zijn er het afgelopen jaar van de 385 cao-akkoorden maar in zes expliciet afspraken gemaakt over demotie. In de meeste cao’s gaat het om demotie op basis van vrijwilligheid. Er staat wel iets tegenover een dergelijke salarisverlaging. Zo biedt de cao voor onderzoeksinstellingen werknemers die een lagere functie accepteren gedurende maximaal twee jaar compensatie.

4Waarom wordt het nauwelijks toegepast?

Er wordt al jaren over gepraat in Den Haag, maar demotie is nu nét een onderdeel van de arbeidsmarkt waar Den Haag geen invloed op heeft. Vroeger was het zo: om werknemers te motiveren kozen werkgevers ervoor salarissen te laten stijgen met de leeftijd. Zodra werknemers als gevolg eigenlijk te duur werden voor wat ze opleverden, lieten de werkgevers hen vervroegd uittreden. Maar dat laatste wordt nu steeds moeilijker en werknemers worden gedwongen door de stijging van de pensioenleeftijd om langer door te werken.

Vakbonden die al veel verworven rechten van met name oudere werknemers hebben zien afbrokkelen houden nu hun poot stijf: ze staan niet te trappelen dat beloningsbeleid nu te herzien.

    • Ariane Kleijwegt