Waarom zijn mannen- en vrouwen-wc's gescheiden?

Jeroen Bol uit Rotterdam vindt het maar een ouderwetse indeling: aparte toiletten voor mannen en vrouwen. „Wat maakt het uit? In een hokje ben je toch alleen?”

„De scheiding tussen mannen- en vrouwentoiletten is er altijd geweest”, zegt Marian Loth, PhD aan de TU Delft. Ze ontwierp een nieuw treintoilet voor de NS. In de Griekse en Romeinse Oudheid ging men wel in gezamenlijke ruimtes naar het toilet – meerdere toiletopeningen zaten naast elkaar in een bank. „Maar die ruimtes waren wel op sekse gescheiden.”

Individuele toilethokjes zoals we die nu kennen ontstonden aan het begin van de negentiende eeuw. „In het Victoriaanse tijdperk groeide het bewustzijn over hygiëne. Daardoor deed preutsheid zijn intrede”, zegt Loth.

„De Victoriaanse preutsheid veranderde onze cultuur van poepen en piesen”, zegt Johan Molenbroek, voormalig voorzitter van de Dutch Toilet Organisation. „Van een kamerpot uit het raam werpen tot een stoel met ingebouwde pot – eerst in de woonkamer en later in een aparte kamer. Of op straat, de pot gedragen door een man die je tegen betaling afschermde met een grote jas.”

Het grote omslagpunt kwam met The Great Palace Exibition in Londen, in 1851. „Daar kwamen wel 800.000 bezoekers waarvoor toiletten gemaakt moesten worden”, vertelt Molenbroek.

Sindsdien is er wet- en regelgeving ontstaan over de scheiding van toiletruimtes. Zo stelt het Arbobesluit dat een bedrijf met tien of meer werknemers gescheiden toiletten moet hebben. En de Drank en Horecawet bepaalt dat er in horeca twee gescheiden toiletten moeten zijn. Dat hoeft overigens niet perse voor mannen en vrouwen te zijn; één van de wc’s mag voor gehandicapten zijn.

De reden voor de gescheiden toiletten is deels schaamte, zegt Loth. „Een openbaar mannentoilet heeft meestal urinoirs. Dat is vanwege schaamte lastig te mengen met het vrouwentoilet.” Maar ook de kwetsbaarheid van vrouwen speelt een rol. Loth: „Persoonlijk ben ik voor gescheiden mannen en vrouwenzones in openbare toiletten. ’s Avonds voel je je als vrouw meer op je gemak met vrouwen dan met mannen.”

Maar Molenbroek ziet ook de voordelen van meer unisextoiletten: „Relatief komen er meer toiletten ter beschikking, dus minder rijen.”

    • Maite Vermeulen