Nieuwe leiding China wil af van werkkampen

Al jaren is er veel kritiek in China en daarbuiten op de werkkampen, waar mensen ‘heropgevoed’ worden. Nu wil de regering die afschaffen.

China is van plan de omstreden werkkampen af te schaffen. Tijdens een besloten bijeenkomst van juridische experts van de Communistische Partij van China (CPC) heeft een hoge partijfunctionaris volgens de Chinese media gezegd dat het systeem van ‘heropvoeding door arbeid’ in de loop van 2013 „stopgezet” zal worden.

De heropvoedingskampen zijn een uit 1957 daterende erfenis van toenmalig leider Mao Zedong en worden gebruikt om kleine criminelen, prostituees en vandalen, maar ook dissidenten en christenen in op te sluiten zonder vorm van proces. De plaatselijke politie beslist in het geheim over wie opgesloten moet worden en hoe lang.

De afgelopen jaren groeide de binnenlandse kritiek op het zogeheten laojiao-systeem, onder andere naar aanleiding van de zaak van een 39-jarige huisvrouw die naar de smaak van de politie te lang en te heftig protesteerde tegen de ontvoering en verkrachting van haar dochter. Ook de opsluiting van een dorpshoofd die vijftien maanden werd opgesloten wegens het schrijven van kritische blogs leidde in en buiten China tot veel verontwaardigde acties.

Volgens officiële Chinese bronnen is de laatste jaren al begonnen met de sluiting van een aantal kampen, waardoor het aantal inmiddels is gereduceerd tot „enkele tientallen” met in totaal 60.000 gevangenen. De Hangzhouse advocaat Wang Cheng die al jaren actie voert tegen de kampen zegt dat er 350 kampen in gebruik zijn met 400.000 gedetineerden. Wang heeft de afgelopen maanden een succesvolle internetcampagne gevoerd tegen het heropvoedingssysteem dat door Mao was ingesteld om landeigenaren, reactionairen en iedereen die rechts was te straffen. In korte tijd ondertekenden tienduizenden internetters zijn digitale pleidooi om een einde te maken aan de kampen en de macht van de politie in te perken.

De internationale mensenrechtenorganisaties Human Rights Watch en Amnesty reageerden gisteren positief op de aankondiging van de Chinese autoriteiten. „Een positieve stap, maar het pad van de hervorming van het justitiële systeem is nog lang”, aldus Human Rights Watch in Hongkong. Ook Amnesty benadrukte dat het stopzetten van het gebruik van het systeem toe te juichen is, maar dat nog moet worden afgewacht of de heropvoedingskampen helemaal uit het arsenaal van de Chinese justitie en politie worden geschrapt.

Verwacht wordt dat het besluit geen gebruik meer te maken van werkkampen op de jaarlijkse sessie van het Nationale Volkscongres officieel bekend wordt gemaakt. De Chinese media presenteerden het plan vandaag als onderdeel van een reeks hervormingen op juridisch gebied die de nieuwe partijleider Xi Jinping wil doorvoeren. Critici van het Chinese justitiële systeem hopen dat onder Xi de transparantie van de rechtspraak, de kwaliteit van de door de partij benoemde rechters en de rechten van verdachten en advocaten ingrijpend worden verbeterd. Xi heeft in zijn eerste toespraken als nieuwe partijleider het accent gelegd op justitiële hervormingen waardoor rechten die in de constitutie zijn vastgelegd beter gewaarborgd kunnen worden.

    • Oscar Garschagen