Nederlands 'raketschild' in Turkije

Nederlandse Patriotraketten moeten Turkije beschermen tegen Syrische aanvallen. Maar ook een Amerikaanse basis.

Two soldiers watch as Patriot missiles loaded on trucks leave the airbase de Peel in Vredepeel January 7, 2013.The Dutch deployment of Patriot systems aims to protect the population and territory of NATO ally Turkey and contribute to the de-escalation of the crisis along the southeastern borders of the alliance. REUTERS/Michael Kooren (NETHERLANDS - Tags: POLITICS MILITARY) REUTERS

Medewerker Defensie

Vredepeel. Vandaag zijn de eerste dertig Nederlandse kwartiermakers vertrokken naar het zuidoosten van Turkije om daar de komst van twee Patriot-luchtafweerbatterijen voor te bereiden. Gisteren ging al een lang konvooi met 160 legertrucs en zestig zeecontainers aan materiaal voor inscheping op weg naar de Groningse Eemshaven. Allemaal voor de operatie Anatolian Protector, zoals de Nederlande bijdrage aan de NAVO-missie heet. Bedoeling, zei de commandant der strijdkrachten generaal Tom Middendorp gisteren, is de Turkse bevolking te beschermen tegen Syrische aanvallen.

Een blik op de kaart leert dat er meer belangrijke doelwitten worden beschermd dan alleen de Turkse bevolking. Het Nederlandse ‘raketschild’ dekt ook de uitgestrekte Amerikaanse luchtmachtbasis Incirlik vlakbij Adana af. En ook de strategische terminal bij Ceyhan van de oliepijplijn van Irak en Azerbeidzjan naar de Middellandse Zee, ligt onder de Nederlandse Patriotparaplu.

Daarover werd gisteren tijdens een drukbezochte persconferentie op de ‘Patriotbasis’ in het Limburgse Vredepeel niets gezegd. Volgens defensiemedewerkers, die de Patriot-eenheden vanaf hun basis gisteren uitzwaaiden, beschermen de Nederlandse Patriots de anderhalf miljoen inwoners van Adana. Generaal Middendorp: „Dat is de grootste stad in de regio, met evenveel inwoners als Rotterdam en Amsterdam bij elkaar.”

Het Nederlandse contingent is uitgerust met twee types Patriotraket: de PAC-2 vooral gericht tegen vliegtuigen en de kleinere, snellere PAC-3 die ballistische raketten zoals de Scud kan onderscheppen. Defensie stelt officieel dat de Patriot PAC-3 niet hoger komen dan 20 kilometer en niet verder dan 60 kilometer. Maar de officiële opgave van de capaciteiten van militair materieel is altijd conservatief: je moet mogelijke tegenstanders in het duister laten tasten over de échte prestaties. Onafhankelijke bronnen zeggen dat de PAC-3 meer kan: een ballistisch raket op 30 kilometer hoogte raken en op 160 kilometer afstand (niet in de hoogte) gevechtsvliegtuigen en kruisraketten raken.

Een tweede blik op de kaart leert dat de Patriots van de NAVO-missie daarmee niet heel het zuidoosten van Turkije kunnen beschermen, Diyarbakir bijvoorbeeld, ook een grote stad die volgens een kaart van Defensie binnen het bereik van Syrische Scuds ligt, valt buiten hun bereik. Deze missie, verklaart Middendorp, „gaat puur om het beschermen van een aantal Turkse steden. In nauw overleg met de NAVO-bondgenoot Turkije is gekozen voor het beschermen van de belangrijkste doelen.”

De komende dagen zullen driehonderd man Nederlands personeel volgen die de radarsystemen, commandoposten en lanceerinrichtingen moeten bedienen. Volgens Defensie is de eerste batterij op 26 januari gereed om Syrische aanvallen te stoppen, ongeveer tegelijk met de Duitse en Amerikaanse Patriot-batterijen bij Kahramanmaras en Gaziantep.

Korzelige buurman Iran beweert intussen dat de Patriots Turkse doelen moeten beschermen tegen eventuele vergeldingsaanvallen mocht Israël of de Verenigde Staten het controversiële Iraanse kernprogramma bombarderen. Volgens Middendorp speelt dat binnen de dreigingscenario’s ,,geen enkele rol.”

Volgens kolonel Peter Wijninga, tot vorig jaar commandant van de Groep Geleide Wapens De Peel, is de reden van die mix van PAC-2 en PAC-3-raketten ondermeer economisch. De Nederlandse krijgsmacht beschikt maar over 32 PAC-3’s en 160 PAC-2’s. „De langzamere PAC-2 is minder geschikt om ballistische raketten te onderscheppen, maar wel goedkoper. De duurdere PAC-3 wil je alleen inzetten als je raketten zoals de Scud trefzeker uit de lucht wilt rammen.” Dat laatste is vooral belangrijk wanneer er aanwijzingen zijn dat de Syriërs die raketten voorzien van een chemische lading. Die kans schatten militaire analisten laag in, maar, aldus Middendorp, „een kat in het nauw kan rare sprongen maken.”

„En dan wil je die ‘vieze’ kop wel zo hoog mogelijk onderscheppen om de chemische lading hoog boven de KLM-hoogte via de jetstream, te verspreiden,” zegt Wijninga. De Syrische strijdkrachten zijn uitgerust met honderden ballistische raketten, vooral van Russische en Noord-Koreaanse origine.

    • Menno Steketee