Gespeelde echtheid in de funzone

‘Ali, heet ik, maar niet Ali Baba’. Hoe vaak zou de ober die grap gemaakt hebben? Hij heeft er nog een in petto: „Ik koop uw dochter voor twee kamelen!”

Ik ben in Hurghada, Egypte, in een all-inclusive resort. Iedereen speelt zijn rol met verve: ik ben de westerse toerist op zoek naar koraal, zon en strand; Ali is de Egyptenaar die zijn fooi lospeutert met opgewekte grappen. Mijn tekst ligt klaar: „Twee kamelen? Vijftig zul je bedoelen!”

Onze kleine voorstelling zet me aan het denken. Vlak voordat ik vertrok, zag ik de theatervoorstelling Funzone van mugmetdegoudentand, over de zoektocht naar authentieke identiteit in het ‘vrije Westen’. Het is een razend grappige voorstelling, waarbij de acteurs ook zichzelf lijken te spelen. Zo speelt Marcel Musters een versie van Marcel Musters die het liefst met waterijsjes op de bank ploft in het kader van ‘zelfacceptatie’. Minou Bosua speelt een neurotische, hard werkende vrouw die hoopt door ‘zelfkennis’ te ontdekken wie ze nu ‘echt is’.

Het resort in Hurghada is ook een funzone, en de rollen liggen er behaaglijk vast: ik krijg de ‘culturele Egyptische authenticiteit’ hapklaar opgediend met buikdansshows, wervelende derwisjdansers en obers verkleed als farao’s. Daar kun je je ongemakkelijk onder voelen, maar het is een heldere economische transactie: de westerling betaalt, de Egyptenaar levert wat de brochure belooft.

In Pyramids & Nightclubs (2008) schrijft etnograaf L.L. Wynn dat we ten onrechte denken dat ‘authenticiteit’ alleen in niet-westerse culturen kan worden aangetroffen en dat de westerse toerist de enige authentieke toerist is. In Egypte komen veel toeristen uit de Golfregio, op zoek naar vrijheid in het ‘wilde westen’ Egypte. Zij experimenteren in de ‘funzone’ met nieuwe rollen en seksuele vrijheid.

Van de ene funzone tuimel ik in de volgende – mijn strandboek. Mijn leesgedrag lijkt tegenwoordig veel op dat van een man van een jaar op vijftig op de camping: non-fictie over maffia, voetbal en Geert Mak. Dat gaat helemaal vanzelf als je je last minute laat leiden door de top 10. Het boek Geen genade, over voetballer Andy van der Meijde, doet zich voor als sportboek, maar het is Vijftig tinten grijs voor mannen. De voetballer is op veertienjarige leeftijd al niet te verzadigen als het om vrouwen gaat. Meerdere keren seks per dag is voor hem geen enkel probleem. Een wipje met een stewardess in het vliegtuig terwijl zijn vrouw hoogzwanger thuis is, meer seksavonturen met Lisa, een stripper („onze hotelkamer leek wel de set van een pornofilm”). We gunnen Andy zijn funzone, want hij heeft een moeilijke jeugd vol authentieke armoede achter de rug. Ciske de Rat is er niets bij: een gokkende vader, opgroeien op straat.

Na een week verlaat ik de funzone. Op weg naar het vliegveld worden we bij een blokkade aangehouden door mannen met geweren. Is dat een glimp van het ‘echte’ Egypte? Thuis gaat de televisie aan. Er is sport, sport draait nu iedere avond door. Ook dat programma gaat trouwens niet echt over sport – ik zie vijftig tinten Andy’s langskomen. Ze spelen echte mannelijkheid net zo goed als de Egyptenaren culturele authenticiteit. Media lijken op vakantie: een all-inclusive funzone waarin iedereen authenticiteit met verve speelt.

Filosoof, schrijver en tv-maker Stine Jensen schrijft elke dinsdag over media, populaire cultuur en hypes.

    • Stine Jensen