Welkom in 't jaar van de 'stunteconomie'

Niets is zo leuk als het jaar vooruit kijken.Welke drie trends las u hier als eerste? Later in de week komen de politieke economie van de gezondheidszorg en sociale tegenstellingen op tafel. Vandaag: arbeid en bedrijfsleven.

De camera zwaait eerst even achteruit. Zwart-wit beelden. Mannen op fietsen (vrouwen werkten thuis), fabriekspoorten, rokende schoorstenen. In de jaren 1961-1962 piekte de industriële werkgelegenheid in Nederland. Philips stichtte toen nog fabriek na fabriek in de perifere regio’s. Toch zou het daarna nog twintig jaar duren vóór de grote kaalslag van banen in de industrie zich manifesteerde in de economische depressie van begin jaren tachtig. VMF-Stork, Demka, scheepswerfconcern RSV en conglomeraat Ogem gingen bankroet of overleefden op overheidssteun. Sindsdien leest u over sluiting of reorganisaties van Philips’ fabrieken in plaatsen als Stadskanaal en Terneuzen.

De industriële krimp wordt nu herhaald in de financiële sector. Treffend is de parallel tussen ING en autofabriek NedCar. De sluiting van NedCar zou 1.500 banen hebben gekost, maar werd vorig jaar verijdeld door minister Maxime Verhagen (Economische Zaken) en industrieel familiebedrijf VDL. De meest recente saneringsronde bij het Nederlandse verzekeringsbedrijf van ING kost 1.350 banen – maar hier zal een minister niet op de bres voor banen springen. Reken dit jaar op verdere krimp in de financiële wereld, krimp die nog jaren kan aanhouden.

De krimp dunt de rangen uit. DSB Bank en Friesland Bank zijn al verdwenen. SNS Reaal zucht onder vastgelopen vastgoedfinanciering en wordt straks opgebroken. De aandeelhouders van privébank Van Lanschot zijn onrustig. Verzekeraars starten een nieuwe fusieronde, met Delta Lloyd als een van de opkopers.

Krimp biedt kansen. Dat betekent opschudding in de twee zwaarst getroffen bedrijfstakken: de detailhandel, en de bouw (plus zijn toeleveranciers). Het gebrek aan opdrachten, de noodzakelijke afschrijvingen op grond en projecten, de lijdende beleggers plus de bangige banken zullen partijen als BAM, Heijmans en Ballast Nedam aanzetten tot fusies en overnames – als koper of doelwit. Hetzelfde overkomt toeleveranciers en aanpalende sectoren, met namen als ingenieursbureau Grontmij.

De detailhandel lijdt. In het derde kwartaal van 2012 daalde het reëel beschikbaar inkomen van huishoudens met 2,4 procent, becijferde het Centraal Bureau voor de Statistiek vorige week; de vijfde achtereenvolgende teruggang. Welkom in de ‘stunteconomie’ met permanente uitverkoop (ook op internet) en leegstand als blikvanger in winkelcentra en stadsharten.

Vergeet de effectenbeurs verder, anders dan als handelsmarkt. Wie als ondernemer vermogen nodig heeft, vindt dat elders goedkoper en zonder belastende regeltjes. Bij familiebedrijven bijvoorbeeld. Zij hebben kennis en kapitaal en kunnen meteen schakelen. Volker Wessels (bouw), Blokker Holding (detailhandel), VDL (industrie), Pon (auto’s en ander rollend materieel) en NPM en HAL voor kapitaal. Verkopers van bedrijven zijn private equityfinanciers en banken die met overbelaste en schuldenrijke klanten in hun portefeuille zitten.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.