Onemanshow Assad lijkt een operette

Naar de toespraak van de Syrische president Assad werd met enige hoop uitgekeken. Maar die was van korte duur. Hij maakte duidelijk dat van verzoening geen sprake kan zijn.

In this photo released by the Syrian official news agency SANA, Syrian President Bashar Assad, speaks at the Opera House in central Damascus, Syria, Sunday, Jan. 6, 2013. Syrian President Bashar Assad on Sunday outlined a new peace initiative that includes a national reconciliation conference and a new government and constitution but demanded regional and Western countries stop funding and arming rebels first. (AP Photo/SANA) AP

Voor het eerst sinds maanden werd het podium van de operazaal in Damascus gisteren weer eens bespeeld. Het affiche: Bashar al Assad in een onemanshow van ruim een uur.

Vooraf was hoopvol uitgekeken naar de speech van de Syrische president, zijn eerste publieke optreden sinds juni vorig jaar. De toespraak, gehouden in een volle zaal met ruim duizend genodigden, was aangekondigd als de presentatie van een nieuw vredesplan. Waar zou Assad mee komen? Er werd door bronnen rondom de regering gespeculeerd over een staakt-het-vuren, toegang van internationale waarnemers tot Syrië.

Maar wie gisteren verrast wilde worden, had de voorstelling niet hoeven zien.

Assad, gestoken in pak met stropdas, stond als altijd zelfverzekerd achter het spreekgestoelte. Rustig en beheerst sprak hij over een „vredesplan”. Hij erkende dat Syrië in een staat van oorlog verkeert. „Het lijden is gigantisch. Er is in geen enkele hoek van het land plaats voor vreugde, omdat er geen veiligheid en stabiliteit is. Ik kijk in de ogen van de kinderen van Syrië en zie geen geluk.”

Assad zei dat een „dialoog” en een „nationale verzoeningsconferentie” moeten leiden tot een breed gedragen regering, nieuwe verkiezingen en een nieuwe grondwet.

Maar concessies bleven uit. Sterker, volgens analisten sprak uit zijn optreden zelfs nog meer volharding om op de presidentiële zetel te blijven en zijn harde lijn voort te zetten.

Neem de keuze voor de opera in Damascus voor zijn speech, uitgezonden op de Syrische staatstelevisie. Juist dat podium is gelegen in een wijk die getroffen is door aanvallen van rebellen. Assad zou daarmee de macht die hij nog altijd heeft, willen etaleren. Geregeld werd de president onderbroken door een juichend publiek. „Met bloed en ziel offeren wij voor u, oh Bashar!”

En die dialoog? Die wilde president Assad best aangaan. Maar, zo maakte hij duidelijk, alleen met mensen die hij niet als extremisten beschouwt. „We hebben een politieke oplossing nooit verworpen, maar met wie moeten we praten?” vroeg Assad. „Met degenen die een extremistische ideologie aanhangen en alleen de taal van het terrorisme verstaan? Of moeten we onderhandelen met de marionetten van het Westen? We onderhandelen met de meester en niet met de slaaf.” De Syrische president zei dat het vredesinitiatief alleen van de grond kan komen als regionale en westerse krachten stoppen met het financieren van wat hij noemt militante extremisten die hem uit het zadel willen wippen.

De Syrische oppositie reageerde teleurstellend op Assads optreden. „Lege retoriek”, noemde de Syrische Nationale Coalitie de toespraak tegenover nieuwzender Al Jazeera. „Hij heeft niet aangeboden af te treden, een vereiste voor welke onderhandeling dan ook”, aldus een woordvoerder.

Ook de internationale gemeenschap had op meer gehoopt. Afgelopen week nog maakten de VN bekend dat het conflict in Syrië al circa 60.000 mensen het leven heeft gekost. William Hague, de Britse minister van Buitenlandse Zaken, noemde de woorden van Assad „loze beloften over hervormingen”. Hij zei dat ook de Europese Unie ondertussen laten weten dat er „geen politieke transitie” kan plaatsvinden zonder dat Assad aftreedt.

Niet zo gek dus dat Assad zijn toespraak hield in een operazaal, twitterde een commentator van de Daily Star, een krant in Libanon. „Het was echte operette, los van de realiteit buiten het gebouw.” NRC