Capgemini slecht taboe: loon voor oudere werknemer gaat omlaag

Het verlagen van de lonen van oudere werknemers ligt gevoelig in de polder. ICT-bedrijf Capgemini probeert het toch.

ICT-gigant Capgemini wil de lonen van oudere werknemers verlagen om ontslagen te kunnen voorkomen en jonge talenten beter te kunnen belonen. Volgens bestuurder Jeroen Versteeg is er „een scheefgroei tussen de marktwaarde van mensen en hun salaris”. De salariskortingen kunnen oplopen tot 10 procent en raken mogelijk 7 procent van de werknemers. Wel krijgen zij de kans om middels extra interne opleidingen hun marktwaarde te vergroten. Volgens Capgemini (6.000 werknemers in Nederland) is de ondernemingsraad akkoord maar moeten werknemers individueel instemmen.

Versteeg hoopt hiermee een oude, beladen discussie nieuw leven in te blazen, die over ‘demotie’: het geven van een lagere positie of een lager salaris aan werknemers – loon naar werk, niet naar leeftijd. „Het taboe moet eraf, we moeten het bespreekbaar maken”, zegt Versteeg.

Volgens de topman laat het buitenland de noodzaak zien. Hij wijst erop dat de Duitse concurrentiepositie beter is; daar liggen de salarissen lager, na decennia van loonmatiging. Ierland vond de economische weg omhoog door massale bijstelling van de arbeidsvoorwaarden. „Nu worden mensen in Nederland ontslagen, komen in de WW en accepteren dan bij een nieuwe baan een salaris op lager niveau.” Versteeg ziet liever dat het binnen het bedrijf en zonder ontslag wordt opgelost. „Vanuit zowel economisch als sociaal maatschappelijk oogpunt geloof ik niet dat het de oplossing is om grote hoeveelheden mensen te ontslaan.” Hij zegt te hopen op bijval en een bredere maatschappelijke discussie.

De vraag is of Capgemini een uitzondering is of dat de oproep van Versteeg aan zijn personeel een voorbode is voor het afbrokkelen van één van de laatste arbeidsmarkttaboes.

De afgelopen jaren kwamen al veel verworven rechten van met name oudere werknemers onder druk te staan . Dat begon met het afschaffen van de VUT, die het mogelijk maakte om oudere werknemers voortijdig te laten uittreden. Ook stijgt vanaf dit jaar de AOW- en pensioenleeftijd gestaag door, naar 67 jaar in 2023. Het kabinet Rutte II wil bovendien de WW-duur fors inkorten en de ontslagvergoedingen maximeren, wat vooral nadelig is voor ouderen.

Volgens voorstanders van demotie is het onvermijdelijk dat ook de automatische loonstijging met de leeftijd wordt aangepakt om de arbeidsmarkt voor ouderen beter te laten functioneren. In internationale vergelijkingen presteert Nederland op dit vlak slecht.

De vakbonden zien niets in demotie. Reinier Castelein van vakbond De Unie spreekt in een reactie op Capgemini’s plannen van „de totaalvernietiging van de oudere werknemer”. Volgens de vakbondsvoorzitter hebben werknemers bij Capgemini geen enkele garantie dat ze na het inleveren van salaris hun baan behouden. „Met een lager salaris pakt bij ontslag je WW-uitkering ook lager uit. Ik adviseer werknemers om nog eens heel goed na te denken voordat ze instemmen met de plannen.”