Afscheid van de omstreden gladiator

Ray Lewis veranderde de footballsport in Amerika. Met zijn spel, zijn woeste dansen en zijn peptalks. Gisteren speelde hij zijn laatste thuiswedstrijd.

Nummer 52 heeft zijn afscheid aangekondigd. Ray Lewis, boegbeeld en gladiator van de American-footballcompetitie NFL, een van de beste verdedigers uit de geschiedenis van de sport, heeft gisteravond zijn laatste thuiswedstrijd gespeeld.

Met de Baltimore Ravens, het team waarbij hij zeventien jaar geleden zijn eerste profcontract tekende en dat hij al die jaren trouw is gebleven, versloeg hij gisteravond de Indianapolis Colts met 24-9. Dat de 37-jarige Lewis na een ruim twee maanden durende zware armblessure terugkeerde voor de wildcardwedstrijd tegen de Colts verbaasde niemand. Hij speelt liever met pijn dan dat hij zijn team in cruciale duels langs de zijlijn aanmoedigt.

Dat hij eerder deze week tijdens een persconferentie over zijn blessure ineens meedeelde aan het einde van het seizoen te stoppen, was wél schokkend. Ploeggenoten en tegenstanders hebben moeite zich te verzoenen met de gedachte dat de archetypische krijger Lewis vanaf volgend seizoen niet meer zal meedoen.

Hij wil zich voortaan richten op de loopbaan van zijn (tweede) zoon. Ray Lewis III is een talentvolle American-footballspeler bij de University of Miami, waar zijn vader zich twee decennia geleden ook in de kijker speelde. Deze week zei de diepgelovige Lewis senior: „God doet een beroep op mij om mijn horizon te verbreden. Mijn kinderen hebben zich gedurende zeventien jaar voor hun vader opgeofferd. Ik heb deze sport alles gegeven, het is nu tijd om wat terug te doen [voor mijn kinderen].”

Lewis behoort tot het elitegezelschap van sporters die het karakter van hun sport een ander aanzien hebben gegeven. Met zijn gruwelijk harde spel, zijn loopvermogen, zijn inzet én zijn inzicht was hij een nieuw type verdediger. Vóór Lewis waren linebackers eendimensionaal, sinds Lewis moeten ze meer dan één kunstje beheersen om zich staande te houden. Hij werd twee keer gekozen tot verdediger van het jaar en won één keer de Super Bowl (officieuze WK-finale), in 2001. Na die wedstrijd werd hij gekroond tot meest waardevolle speler. Hij werd tien keer gekozen in het sterrenteam van de NFL.

Net zo veel indruk maakten de woeste dansen en oerkreten waarmee hij zichzelf en zijn teamgenoten voor iedere wedstrijd opzweepte; ja, in trance bracht. Vergeleken met de rituelen van hogepriester Lewis vormen de wedstrijdvoorbereidingen van de All Blacks, de rugbyers van Nieuw-Zeeland, een tamme stoelendans. Met zijn where would you rather be-preken gaf hij een nieuwe dimensie aan de sportieve peptalk. Daar kon geen trainer van de tegenstander tegenop.

Ook als stijlicoon was Lewis trendsetter. Met zijn piratengezicht (hoofddoek en zwart krijt onder de ogen), ‘inkt’ op zijn armen en T-shirts met oneliners onder zijn wedstrijdtenue hield hij de aandacht van het publiek gevangen. Wedstrijden van de Ravens waren niet afgelopen na het laatste fluitsignaal: je wist nooit welke verrassing Lewis nog in petto had. Zijn T-shirt met de tekst Best Dad geldt als een klassieker (Lewis heeft zes kinderen bij vier vrouwen).

De Afro-Amerikaan Lewis groeide op in de plaats Barton in de staat Florida, als kind in een gebroken gezin, zonder zijn vader. Hij speelde football bij de University of Miami, waar hij opviel door zijn intense spel en zijn spartaanse trainingsmethodes.

In september 1996 kreeg hij een contract bij de Ravens, tijdens het eerste jaar dat de club speelde in Baltimore – verhuisd uit Cleveland, waar ze de Browns heetten. Niemand twijfelde aan zijn talent en wilskracht. Maar zijn lengte van 1,85 meter vormde een vraagteken, evenals zijn extraverte gedrag. Lewis verscheen op de eerste training in een blauw-wit streepjespak, met zonnebril en diverse gouden kettingen. De boodschap was duidelijk: de Ravens hadden geen muurbloempje gecontracteerd.

De aanvankelijke scepsis verdween snel. Lewis ontpopte zich tot de onbetwiste leider van een succesvolle club, die sinds 2000 negen keer in het naseizoen speelde. Niet de spelbepalende quarterbacks maar de regisseur van de verdediging vormde het gezicht van de club. Een traditie die tot de dag van vandaag voortduurt: quarterback Joe Flacco verbleekt qua uitstraling bij Lewis, die lokaal als Uncle RayRay door het leven gaat.

Op 31 januari 2000, het jaar voor hij de Super Bowl won, was het bijna gedaan met zijn loopbaan. Bij een nachtclub in Atlanta was Lewis betrokken bij een dubbele moord. Hij kwam ervan af met een voorwaardelijke straf, nadat hij had getuigd tegen de twee jongemannen met wie hij die nacht was opgetrokken. Niet Lewis maar zij zouden het moordwapen (messen) hebben gehanteerd. De NFL veroordeelde hem tot een boete van een kwart miljoen dollar. Lewis vermeed een civiele rechtszaak door te schikken met de families van de omgekomen mannen. Het witte pak dat hij die nacht droeg is nooit teruggevonden.

De fatale nacht in de winter van 2000 heeft hem lange tijd achtervolgd. Tijdens uitwedstrijden werd hij uitgejouwd. Maar in het veld golden (en gelden) andere wetten. Zijn meedogenloze spel dwong daar onverminderd respect af. Lewis is bovendien lang niet de enige speler in de NFL zonder een onbevlekt verleden.

Ruim een decennium later is de moordzaak voor de footballbond allang voltooid verleden tijd. De NFL heeft hem omarmd als ambassadeur. Tijdens de laatste Super Bowl figureerde hij in een spotje voor football. Lewis maakt niet alleen reclame voor zijn sport maar ook voor diverse producten, van kleding tot aftershave. En als hij zich aan de zijlijn van de wedstrijden van zijn zoon verveelt, kan hij terecht als analist bij een sportzender.