Sylvie en Rafael tonen morele crisis aan. Kwaliteitslezers klikken massaal op ‘pulp’

Sylvie en Rafael van der Vaart in gelukkiger tijden. Foto ANP

Nogmaals afspreken dat we niet door rood mogen rijden. Uiteindelijk komen de normen- en waardendiscussies in Nederland daar op neer. We debatteren ons een ongeluk over wangedrag op sportvelden, agressie tegen hulpverleners en losgeslagen jongeren. Badend in ons morele gelijk ontwijken we de spiegel.

Fatsoensdiscussies draaien hier altijd uit op een theekransje van gelijkgestemden. Mensen die met gefronste wenkbrauwen de deur uitstappen, op zoek naar aso’s waaraan ze zich kunnen ergeren. Vanachter hun kwaliteitskrant voeren zij een stille oorlog tegen de bumperklevers, herriemakers en vandalen. Aandoenlijk die balkenenderitus, maar het leidt nergens toe. Bovendien is het gelazer op straat klein bier vergeleken met de grote problemen van nu. Denk aan klimaatverandering, de economische crisis en de onbetaalbaar wordende verzorgingsstaat.

Het probleem is niet een gebrek aan waarden en normen, maar de gapende kloof tussen die waarden en normen. Ideaal en afspraak blijken in de praktijk geen partners. In het klein is het nog te overzien: wie hecht aan rust in de trein zal de volumeknop niet helemaal opendraaien. In het groot smelt dat moreel besef echter als sneeuw voor de zon. We hechten waarde aan een schoon milieu, maar laten daarvoor niet onze vakantie schieten. De norm is dat we vliegen naar onze zomerbestemming. Of neem de economische crisis. We hechten waarde aan een gezond bankwezen, maar azen op hoge spaarrentes en goedkope leningen. En denk eens aan de ouderenzorg. We hechten waarde aan een menswaardige ‘oude dag’, maar de norm is dat ouderen naar een tehuis gestuurd worden zodra ze te lastig worden voor familie en vrienden.

Politiek is dat explosief materiaal. Normoverschrijdingen agenderen is veilig, normen zelf bekritiseren is gevaarlijk. Norman Lamb, de Britse minister voor Zorg en Ondersteuning, is daar inmiddels mee bekend. In The Daily Telegraph waagde hij deze week te spreken over een ‘nalatige samenleving’. Volgens Lamb kunnen veel gepensioneerden best thuis blijven wonen als mensen in hun omgeving bereid zijn wat klusjes te doen. Het feit dat families tegenwoordig versnipperd over het land wonen is volgens hem geen excuus. Mensen moeten maar eens omkijken naar de ouderen in hun eigen straat. Eigenlijk pleit hij voor een verzorgingsstraat (met een r), terwijl de norm is dat de verzorgingsstaat zich over hulpbehoevende ouderen ontfermt.

De eerste reactie op de site van The Daily Telegraph spreekt boekdelen. “Hij heeft gelijk, maar dat neemt niet weg dat hij ervoor op zijn donder krijgt.” De discrepantie tussen norm en waarde werd vervolgens in meer dan 700 reacties gevuld met mitsen, maren, bureaucratische beslommeringen en politieke tegenwerpingen. Weinigen hebben zin om te handelen naar de waarden die zij koesteren. Hun normen zijn geen afgeleiden van hun waarden.

Nederland had de afgelopen weken andere zorgen aan het hoofd. Eerst een gedumpte bultrug, daarna een gestrande presentatrice. Van de ene crisis in de andere. Dat huwelijksleed van Sylvie en Rafael had volgens veel bezoekers van nrc.nl wel wat minder aandacht mogen krijgen. Zij hechten aan de waarde dat serieuze media gevrijwaard zijn van roddel en achterklap. Wel frappant dat het artikel waarin de scheiding bekend werd gemaakt 106.574 kliks had. Veruit het best gelezen bericht op 2 januari. Nummer twee scoorde 29.138 kliks. Zo leer je je bezoekers kennen: ze lezen massaal het nieuws dat ze niet zeggen te willen lezen. Vanuit hun moreel moeras, gelegen tussen waarde en norm, schelden ze op de media.

Volg de auteur op Twitter

    • Steven de Jong