Oliebollen op bureau Beursstraat

Officier van Justitie Otto van der Bijl had zich voorbereid op een jaarwisseling vol supersnelrecht. Inbraak, vandalisme, brandjes: maar geen zaak bleek geschikt voor de speciale oud&nieuw-procedure. „Wind en regen zijn de best denkbare politiemannen.”

Amsterdam 1-1-2013 Hollands Dagboek: Otto van der Bijl, politiebureau Beursstraat Foto NRC H"blad Maurice Boyer

Donderdag 27 december

Eigenlijk roostervrij, maar toch regelmatig aan de telefoon. De auto startte niet met Kerst (hele familie in vol ornaat, dochtertje als engeltje verkleed, kinderkerstmis in Vredeskerk helaas gemist) en moet nu worden weggesleept. Daarnaast blijkt er iets mis te gaan met de planning van de oud&nieuw supersnelrechtzitting van donderdag 3 januari 2013. Er zijn al andere zaken op die zitting gepland! Gelukkig is het probleem op te lossen. Medewerkers van zittingsvoorbereiding kunnen de zaken nog omboeken.’s Avonds, vrouw en dochter naar bed, bereid ik de zaken voor die ik morgen op zitting heb.

Vrijdag

’s Ochtends kinderzitting. Ik vaar behoorlijk uit tegen een jongen die zijn zusje flink heeft mishandeld. Hij geeft twee slagen tegen het lichaam toe. Met een derde slag raakte hij de muur, waardoor hij – wie was nu eigenlijk het slachtoffer? – zijn hand brak. Zijn zusje had hem uitgescholden. Ik hoop dat zijn werkstraf en de verplichte hulpverlening dit getroebleerde gezin iets verder zal brengen.

’s Middags ben ik weer op de afdeling Beleid en Strategie, waar ik werk. Ik leg de laatste hand aan het draaiboek van het Openbaar Ministerie voor de jaarwisseling. Er zijn, in overleg met de rechtbank, op verschillende momenten in de komende periode drie speciale oud&nieuw zittingen gepland.

Zaterdag

Dit weekend voor de laatste keer perspiket. Ik ga, na ruim vier jaar, stoppen als persofficier van justitie. Toch jammer. Hoogtepunten waren, voor mij als woordvoerder de themazittingen geweld tegen werknemers met een publieke taak en natuurlijk het proces tegen Geert Wilders.

Ik overleg telefonisch met de dienstdoende politievoorlichter over de woordvoering in een zaak waar een bekende Nederlander slachtoffer is. De zaak is niet in de media gekomen, maar als het toch gebeurt, willen we graag meteen kunnen reageren, zodat geen – of zo weinig mogelijk – indianenverhalen in de wereld komen. Ondertussen bereid ik het eten voor gasten vanavond en ruim ik de logeerkamer op voor familie die de jaarwisseling bij ons komt vieren.

Zondag

Zaterdagavond werden er rond half elf in de Staatsliedenbuurt twee mannen met automatische wapens doodgeschoten. Ik overleg met de politie over de inhoud van het persbericht dat zij naar buiten brengen.

Maandag, oudjaarsdag

Ik ben ’s ochtends op het Veiligheidshuis, de plek waar het OM samen met gemeente, politie en de Raad voor de Kinderbescherming samenwerkt om onder andere jeugdcriminaliteit efficiënt te bestrijden. Ik bespreek daar jeugdstrafzaken met de parketsecretarissen. Een meisje van zestien dat – zes maanden zwanger – een telefoon steelt in het opvanghuis waar ze verblijft, zal toch een werkstraf moeten gaan doen. Een jongen uit een probleemgezin die avondeten steelt uit de supermarkt gaat naar bureau Halt. Leuk idee van de parketsecretarissen: bij taakstrafzittingen, waarin wordt besproken hoeveel uur een jongere voor straf moet werken, wordt een filmpje getoond over de gevolgen van vuurwerkmisbruik.

Zowel op het Veiligheidshuis als op het parket is de schietpartij zaterdagavond het gesprek van de dag. Veel collega’s blijken in die buurt te wonen of te hebben gewoond.

Dinsdag, nieuwjaarsdag

Om 12 uur ’s nachts sta ik op mijn balkon met één glas champagne en stel ik vast dat de best denkbare ‘politiemannen’ hun werk goed doen: regen en wind. De kerstbomen in Floradorp branden echter goed, krijg ik door van de politie, ondanks het weer.

’s Ochtends vroeg het eerste sfeerbeeld: enkele gevallen van geweld tegen agenten. Geen geweld tegen ambulancebroeders of brandweer. Wat vechtpartijen. Een paar mensen in het water gevallen. Oosterdok en Amsterdam-Noord: geen grote problemen. Ik fiets om half acht ’s ochtends tussen glasscherven en zwalkende mensen over het Damrak naar de ZSM-unit; een OM-eilandje op politiebureau Beursstraat waar binnengekomen zaken meteen worden beoordeeld. Het is een drukte van belang. Agenten uit de binnenstad met stapels dossiers. Drie officieren van justitie, drie parketsecretarissen en twee medewerkers van het slachtofferloket. Onze persvoorlichter. Zakken vol oliebollen. De hoofdofficier komt kijken en helpt mee beoordelen. Later komt ook een nieuw lid van de politieleiding langs. Op de computer zie ik dat er nu, half negen ’s ochtends, nog iets meer dan zeventig mensen vastzitten. Hier zit nog een flink aantal lichte feiten bij. Uiteindelijk zijn 21 zaken volgens de landelijke definitie ‘oud&nieuw-gerelateerd’.

De politie heeft ook een aantal inbrekers kunnen aanhouden. Die sturen we door naar de rechter-commissaris om langer vastgezet te worden. Een Zwitser die een politieagent heeft geslagen betaalt 750 euro boete en 250 euro schadevergoeding aan de agent en kan woensdag weer terug naar de Alpen. Een vrouw die een agent tegen de jas spoog, stemt in met een taakstraf voor belediging. We lopen alle vernielingen af of er misschien verdachten bijzitten die meteen een taakstraf kunnen doen. Eén vernieling blijkt in de privésfeer te liggen (zoon gooit ruit in bij moeder). Van een aantal andere vernielingen is de schade niet meteen vast te stellen of is het bewijs niet sterk genoeg. We geven rond 12 uur door aan de reclassering dat we vandaag geen zaken zullen aanleveren waarin meteen met de werkstraf kan worden begonnen.

Dan blijkt dat mijn vrouw, die zwanger is, op advies van de verloskundige meteen bij het ziekenhuis langs moet. Mijn werk kan door collega’s worden overgenomen en ik vertrek op de fiets naar het Prinsengrachtziekenhuis. Er blijkt gelukkig geen reden tot paniek.

Om half vijf worden de eerste cijfers doorgegeven aan het parket-generaal. Elke individuele zaak is ernstig, maar het algemene beeld is: een betrekkelijk rustige jaarwisseling.

Woensdag

’s Ochtend weer langs op het Veiligheidshuis. Ik bespreek een leerplichtzaak van de jongen die bekend is geworden omdat hij alleen rauw voedsel eet. Een andere zaak: vijf kwajongens steken een plastic speelgoedhuis in de fik. Ze zetten het alleen eerst op het dak van de school. Bijna 30.000 euro schade. Ik probeer de gemeente te bereiken om te zien of we met de ouders kunnen schikken. Op het parket lees ik beleidsstukken over de aanpak van malafide horeca in Amsterdam. Vrijdag heb ik een gesprek met de hoofdofficier over de vormgeving van het speciale politieteam dat dit gaat doen.

Morgen zijn er geen geschikte zaken voor supersnelrecht. In de komende weken zullen de overige zaken wel aan bod komen. Dit bedrijf staat nooit stil.

Donderdag 3 januari

Er is discussie over het nut van supersnelrecht, nu de zitting in Amsterdam is leeg gebleven. Dat laatste is toeval. Het afgelopen jaar zijn alleen in Amsterdam al honderden zaken op deze manier behandeld, overigens altijd met instemming van de verdachte. Supersnelrecht is een waardevolle manier om, naast andere manieren, strafzaken af te doen. Daarnaast is er ophef over de Haagse rechter die lager straft dan het OM eist. Tja, hier in Amsterdam hebben andere rechters al onderstreept dat een groot evenement als de jaarwisseling of Koninginnedag een reden is om raddraaiers hoger te straffen. We zullen zien wat het hoger beroep uitwijst.