Duizend ogen zien alles

D e daklozenkrantverkoper zei dat het een akelig jaar zou worden, niet alleen voor hem, maar voor iedereen. Hij sprak het getal nog eens nadrukkelijk uit. „Tweeduizenddertien. Je hoort toch al dat het niet deugt?”

Omdat hij schaakt, vertelde ik hem dat het juist een prachtig schaakjaar wordt, met een kandidatentoernooi, een match om het wereldkampioenschap en Grand-Prixtoernooien in de mooiste steden van de wereld. Hij haalde zijn schouders op en zei nog eens 2013, alsof het woord genoeg was.

Toen ik in de oudejaarsnacht thuis kwam, waren er met vuurwerkgeschut twee van mijn ramen kapot geschoten. Zou Somberman dan toch gelijk hebben? Nee, dat mocht niet.

Sluit je ogen en denk aan Engeland. Met dit advies schijnen Victoriaanse Engelse dames hun onervaren dochters te hebben voorbereid op de huwelijksnacht. Ik ruimde de glasscherven op en dacht aan het Tata Steel toernooi. Een prachtig schaakjaar was al weer bijna begonnen.

De zon en de zee springen bliksemend open, straks in Wijk aan Zee. We wijzen met onze neus al naar de kust en we ruiken al bijna het parfum van erwtensoep en natte jassen dat door ongelovigen stank wordt genoemd. Volgende week zaterdag begint dat Tata Steel toernooi, met bijna alle grote kanonnen: Carlsen, Aronian, Caruana, Karjakin, Anand en Nakamura; van de toptien van de wereld zijn er zes aanwezig, onder wie de numero uno Carlsen en de wereldkampioen Anand. Toernooidirecteur Jeroen van den Berg zei me dat hij Vladimir Kramnik er graag bij had gehad, en hij grijnsde erbij als iemand die wel wist dat hij heel verwend was.

In de stilte voor de Wijkse stormen is hier een partij die gespeeld werd in het Tsjigorin Memorial in Sint Petersburg en door de redactie van chesspro.ru in hun selectie van de mooiste zestien partijen van november werd opgenomen.

Hoe vinden ze zo’n partij? De twee spelers behoorden niet tot de meest prominente van de honderden deelnemers aan dat Tsjigorintoernooi. Iedere maand worden er duizenden partijen gespeeld door schakers die ongeveer van hun kracht zijn.

Bij chesspro kunnen ze niet al die partijen naspelen en er een verstandig oordeel over hebben. Ze moeten, net als andere schaakwebsites, een wereldwijd net van informanten hebben; vrijwilligers die graag kleine bouwsteentjes aan de schaakliteratuur bijdragen.

De internetschaakwereld is een wereldwijd web in het klein dat een beetje te vergelijken valt met Wikipedia. Het heeft tienduizenden kleine oogjes en het ziet bijna alles.

Denis Jevsejev - Vahe Baghdasaryan, Tsjigorin Memorial, St Petersburg 2012

1. d4 d5 2. c4 c6 3. Pf3 Pf6 4. e3 Lf5 5. Pc3 e6 6. Ph4 Le4 7. f3 Lg6 8. Db3 Dc7 9. Ld2 Le7 10. g3 a6 11. Tc1 dxc4 12. Lxc4 c5 13. Pxg6 hxg6 14. dxc5 Pc6 15. Db6 Db8 16. Pa4 Met zijn laatste twee zetten klampt wit zich krampachtig aan zijn pluspion op c5 vast. Verkeerd is het niet, maar hij begeeft zich in groot gevaar. De zwartspeler had deze stelling twee maanden eerder ook al eens in Rogozenco-Baghdasaryan, Botvinnik Memorial St Petersburg 2012, en toen bracht hij met 16...Pd7 17. Db3 Txh2 een torenoffer dat na 18. Txh2 Dxg3+ 19. Kd1 niet goed bleek te zijn. 16...Txh2 Zelfde zwartspeler, zelfde stad, zelfde offer, maar nu een betere versie. 17. Txh2 Dxg3+ 18. Tf2 Pe4 En nog een stukoffer er achteraan, om de mogelijkheid Lh4 in de stelling te brengen. 19. fxe4 Td8

Wit staat een toren en een stuk voor en heeft nu een ruime en verwarrende keus. Zelfs de dame geven met 20. Dxd8+ komt in aanmerking. Tot een klein voordeel leidt waarschijnlijk 20. Dxb7 Pe5 21. c6, maar dat is een typische computervariant die er op gebaseerd is dat wit vijf zetten later zijn dame kan offeren: 21...Pg4 22. Kd1 Pxe3+ 23. Ke2 Dg4+ 24. Ke1 Dg1+ 25. Lf1 Pxf1 26. Dd7+ Txd7 27. cxd7+ Kxd7 28. Txf1. Welke mens zou zo kunnen spelen? 20. Kf1 Lh4 Met 20...Dh3+ 21. Kg1 Txd2 22. Txd2 Dxe3+ had zwart eeuwig schaak, maar hij waagt nog een kansje. 21. Le1 Wit had iets van zijn lading stukken overboord moeten gooien met het dameoffer 21. Dxd8+ Kxd8 22. Tg2. 21...Dh3+ 22. Kg1 Dxe3 23. Tc3 Lxf2+ 24. Lxf2 Td1+ 25. Kg2 Dxe4+ 26. Kg3 Hier staat wits koning te gevaarlijk. Hij had 26. Tf3 moeten doen met het vervolg 26...Pe5 27. Db3 Td3 28. Dxd3 Pxd3 29. Lxd3 Dxa4 en zwart staat waarschijnlijk iets beter. 26...f5 Nu staat zwart gewonnen. Er dreigt mat in een paar zetten met 27...f4+. 27. Dc7 g5 28. Dc8+ Pd8 29. Lxe6 g6 Slordig. Nauwkeuriger was 29...Dg4+ 30. Kh2 Td2 met simpele winst. 30. c6 Hier had wit nog een kansje met 30. Dd7+ Txd7 31. Lxd7+ en als zwart dan achteloos 31...Kxd7 zou doen, zou hij na het venijnige 32. c6+ naar remise door eeuwig schaak moeten zoeken. Met 31...Ke7 in plaats van Kxd7 zou zwart nog wel winnen. 30...Dh4+ 31. Kf3 Dg4+ 32. Ke3 De4 mat.

    • Hans Ree