Boren, boren, boren en toen was de brandstof op

De Britten zullen niet de eersten zijn die ontdekken wat voor leven er voorkomt onder de Antarctische ijskap. Het Britse team pakte op 1 januari teleurgesteld de eerste spullen in een vliegtuigje, dat vertrok van het boorstation boven het onder het ijs gelegen Lake Ellsworth. Een week eerder, in de Kerstnacht, besloten de Britten na technische problemen om hun boring door de ijskap af te breken.

Deze Antarctische zomer is beslissend voor drie teams die proberen om de meren onder de ijskap van de Zuidpool te bereiken. Behalve de Britten proberen ook Rusland en de Verenigde Staten om monsters uit het water onder het ijs naar boven te halen.

Het Antarctisch continent is bedekt met een systeem van rivieren en meren. De boringen moeten de vraag beantwoorden: komen er in het koude, donkere, voedselarme ijs bacteriën voor – en hoe zien die er dan uit?

Het Russische team was in februari 2012 het eerste dat het water onder het ijs bereikte. Zij boorden daarvoor 3.700 meter diep, tot aan Lake Vostok, en haalden wat water naar boven dat aan de boor was vastgevroren. Maar in oktober meldde het team in ‘zeer voorlopige’ resultaten dat het geen bacteriën had aangetroffen.

De Britten boorden aan de andere kant van het continent, 3 kilometer diep om Lake Ellsworth te bereiken. Ze boorden met steriel heet water uit een hogedrukspuit, wat technisch moeilijk is. Voor de boring waren twee boorgaten nodig, die op 300 meter diepte verbonden zouden worden via een zelf gecreëerd waterreservoir.

Het tweede boorgat boorde echter het waterreservoir niet aan, maakte de British Antarctic Survey bekend. Na meer dan 20 uur onafgebroken doorboren was er zo veel brandstof verbruikt, dat er niet meer genoeg overbleef om de uiteindelijke diepe boring te voltooien.

Op de blog ScienceInsider zei teamleider Martin Siegert dat het waarschijnlijk vijf jaar duurt voor de Britten een tweede poging kunnen doen. Door het korte veldseizoen op Antarctica neemt alleen al het ophalen van het boorgereedschap jaren in beslag.

Intussen is een Amerikaans team met zware boorapparatuur op weg naar Lake Whillans, vanuit het McMurdo-onderzoeksstation. Afgelopen woensdag had het team 63 kilometer afgelegd van de bijna 1.000 kilometer. Het team verwacht over twee weken aan te komen, en wil nog deze maand gaan boren.

Ook de Russen van het poolinstituut AARI zouden volgens plan deze maand terugkeren naar Lake Vostok, om meerwater naar boven te halen dat nu nog (inmiddels in bevroren staat) in het boorgat zit. Hester van Santen