Waarom staat er tot 3 keer toe 'enz.' bij Beatrix' titels?

‘In naam van Hare Majesteit de Koningin der Nederlanden, prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz., verzoekt de minister van Buitenlandse Zaken alle overheden van bevriende staten aan de houder van dit paspoort vrije en ongehinderde doorgang te verlenen alsmede alle nodige hulp en bijstand te verschaffen.’ Dat is de tekst in het Nederlandse paspoort op de eerste pagina. Anne van der Velden uit Leiden mailt: ‘Ik heb altijd geleerd dat ‘enz.’ al het daarna komende omvat. Waarom staat het er dan drie keer? Die andere twee lijken me overbodig.’

De aanduiding enzovoorts is een vervanging voor alle titels die ná de vermelde titels van Hare Majesteit de Koningin komen, zegt Harm Robaard, bibliothecaris van het Koninklijk Huisarchief. De aanduiding werd al in de achttiende eeuw door prins Willem V gebruikt, legt hij uit.

„In zijn tijd stond het voor de opsomming van al zijn titels. Deze hadden betrekking op de bezittingen die de stadhouders verworven hadden door vererving, huwelijk of aankoop”, vertelt Robaard. Na de Franse tijd (1795- 1813) werd dit gebruik overgenomen door zijn zoon koning Willem I, hoewel de titels vanaf toen geen betrekking meer hadden op zijn daadwerkelijke bezittingen. „Het is sindsdien uitsluitend een traditionele aanduiding die, behalve in het paspoort, in alle wetten staat en in andere officiële stukken die door het staatshoofd worden ondertekend.”

Koningin Beatrix volgt die traditie, schrijft Udo J. Buys in zijn boek In de voetsporen van Oranje (1981). De koningin heeft 44 titels, zoals gravin van Culemborg, barones van Breda, burggravin van Antwerpen of vrouwe van Monfort. De voornaamste titels zijn die van prinses van Oranje-Nassau en prinses van Lippe-Biesterfeld. Koningin Beatrix nam de titels van haar moeder Juliana over bij haar inhuldiging op 30 april 1980.

Maar waarom er in officiële stukken tot drie keer toe ‘enz.’ staat, weet zowel Buys als Robaard niet. Robaard: „Dit is nergens expliciet verklaard. Mogelijk wilde men aangeven dat het om een zeer lange lijst titels ging, en de waardigheid van de vorst benadrukken.”

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl

    • Steven Verseput