Staatssteun in Amerika, Duitsland en Verenigd Koninkrijk

Hoe pakten de reddingsacties van banken en verzekeraars tijdens de kredietcrisis voor de verschillende landen uit?

Verenigde Staten: soms zelfs riant op verdiend

Van alle landen hebben in de VS de bailouts misschien wel het gunstigste uitgepakt voor de overheid. Soms werd er zelfs riant aan verdiend. Tussen 2008 en 2009 stelde de regering 700 miljard dollar beschikbaar voor instellingen in nood. Onder meer zakenbanken Goldman Sachs en Citigroup en verzekeraar AIG werden zo gered. Aan hypotheekverstrekkers Fannie Mae en Freddie Mac werden eveneens miljarden verstrekt.

Net als in Nederland kregen de banken rechtstreekse kapitaalinjecties en nam de staat aandelen in de banken. Het verschil met Nederland is dat de banken die injecties vrijwel allemaal weer hebben terugbetaald. Ook de aandelen hebben de banken in veel gevallen al teruggekocht. Doordat de staat die aandelen op een dieptepunt kocht, en de koersen in de VS sneller zijn opgekrabbeld, heeft de overheid hier goed op verdiend. Aan de redding van Citigroup (45 miljard dollar) hield de staat netto 12 miljard over. De banken waren ook royaler met dividenduitkeringen.

Wat hielp is dat Amerikaanse banken sneller saneerden (lees: personeel ontsloegen) dan in Europa. Amerikaanse regelgeving dwong banken ook eerder afschrijvingen te doen. Het gevolg was dat Amerikaanse banken eerder weer ‘gezond’ waren. Achter de berg rommelhypotheken bleken daarna nog altijd bedrijven te zitten met verder goed renderende activiteiten.

Op Fannie Mae en Freddie Mac moet de overheid vermoedelijk wél fors toeleggen. Die instellingen hadden vrijwel alleen maar hypotheken en andere vastgoedleningen uitstaan. De waarde daarvan is gekelderd toen de vastgoedmarkt instortte (hoewel die nu weer iets aantrekt). Of de verliezen nog worden goedgemaakt, hangt ook sterk af van of bijvoorbeeld huizeneigenaren alsnog hun hypotheken zullen aflossen.

Duitsland: het had erger kunnen uitpakken

In Duitsland is de situatie voor een deel vergelijkbaar met die in Nederland. Omdat stevig economisch herstel achterblijft en banken door strengere regelgeving hun balansen fors moeten versterken, zijn de dividenduitkeringen karig. Een belangrijk verschil is echter dat in Duitsland veel van de steun werd gestoken in vastgoedfinancier en hypotheekverstrekker Hypo Real Estate. Ook hier geldt: het is de vraag of en wanneer het verlies op dat vastgoed nog wordt goedgemaakt.

De schade voor Duitsland had overigens groter kunnen zijn. Een van de grootste banken destijds, Deutsche Bank, hoefde niet gered te worden. Maar dat was het gevolg van een leugen, bleek later. Deutsche verzweeg voor toezichthouders dat het voor 12 miljard euro aan verlieslatende bezittingen op zijn balans had staan. Daardoor ontkwam de bank aan een gedwongen reddingsactie.

Verenigd Koninkrijk: aandelen bijna gehalveerd

Ook in het Verenigd Koninkrijk moet de staat vermoedelijk toeleggen op de redding van financiële instellingen. Enkele van de banken die gered moesten worden waren Royal Bank of Scotland (RBS), Lloyds en Northern Rock. De overheid stak er honderden miljarden in. Veel ervan werd gebruikt om aandelen te kopen, hoewel er ook kapitaalinjecties waren. Ook hier lopen de dividenduitkeringen achter, omdat de banken nog herstellende zijn en kampen met de gevolgen van de aanhoudende economische malaise. De rente op leningen is niet voldoende om de rente die de staat betaalt te dekken.

De kapitaalinjecties die Britse banken hebben ontvangen zijn nog lang niet allemaal terugbetaald. Ook de belangen die de staat heeft genomen in de banken, zijn niet teruggekocht. Halverwege dit jaar publiceerde een groep Britse parlementariërs een rapport waarin stond dat de belastingbetaler mogelijk de volledige 66 miljard pond (81 miljard euro) die in RBS en Lloyds is gestoken, niet terug zal krijgen. Het ministerie van Financiën heeft gezegd dat het nog twintig jaar kan duren voor Northern Rock alles heeft terugbetaald.

De aandelen die de overheid heeft gekocht in banken, zijn in meerdere gevallen bovendien minder waard geworden. De staat kocht één bepaald pakket voor 45,8 miljard pond aandelen RBS, op dat moment 50 pence waard. Dat aandeel kost nu nog maar 20 pence. Het pakket is nu nog maar 19 miljard pond waard – een waardevermindering van meer dan 40 procent.

chris Hensen

    • Chris Hensen